Bài viết của Lars-Eric Nievelstein 

Cuộc chiến ở Ukraine

Putin đã “hết thuốc”? – Trụ cột của nền kinh tế Nga đối mặt nguy cơ đình trệ sang năm tới
Ukraine tiếp tục tấn công vào hạ tầng của Nga, và giờ đây các tác động đến sản xuất vũ khí bắt đầu lộ rõ. Sự đình trệ đang cận kề.

Moskva – Tin xấu cho Điện Kremlin: ngành công nghiệp quốc phòng – lĩnh vực đóng vai trò trung tâm trong nền kinh tế Nga kể từ khi xâm lược Ukraine – đang chịu áp lực khổng lồ. Một mặt, phương Tây đã trừng phạt nặng nề ngành này, cắt đứt quyền tiếp cận phần mềm và linh kiện điện tử thiết yếu. Tổng thống Vladimir Putin đã tìm ra nhiều cách lách luật, nhưng giờ đây một chiến lược mới của Ukraine có thể làm suy yếu đáng kể nền kinh tế Nga.

Dù được trợ cấp mạnh mẽ, kinh tế Nga vẫn có nguy cơ đình trệ

Theo dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Thống kê Nga (Rosstat), sau gần ba năm tăng trưởng hai con số, các dấu hiệu chững lại đầu tiên đã xuất hiện. Điều này sẽ là đòn giáng mạnh cho Điện Kremlin, bởi ngành công nghiệp quốc phòng chính là động lực chính của toàn bộ nền kinh tế. Để duy trì đà này, chính phủ Nga đã đổ vào đó những khoản đầu tư khổng lồ – theo cách được cho là gây hại cho hệ thống ngân hàng.

Các ngành liên quan đến sản xuất quốc phòng được cho là đã bước vào giai đoạn đình trệ hoặc suy giảm. Tháng 9 vừa qua, đây là lần đầu tiên điều này xảy ra kể từ khi Nga xâm lược Ukraine. Sản lượng “sản phẩm kim loại chế tạo” giảm 1,6% trong tháng 9; trong khi giai đoạn 2023–2024, mức tăng đạt tới 31,6%.

Trong lĩnh vực “phương tiện vận tải” – bao gồm cả xe tăng và xe bọc thép – sản lượng giảm 6% so với cùng kỳ năm trước, và giảm tới 20% so với tháng 8. Báo Moscow Times lưu ý rằng dữ liệu này dựa trên cả số liệu của Rosstat và ước tính của Ngân hàng Raiffeisen.

“Nợ độc” trong hệ thống ngân hàng Nga – ngành vũ khí từng là động lực tăng trưởng

Vai trò của sản xuất vũ khí đối với tăng trưởng kinh tế Nga khó có thể đánh giá thấp. Trong hơn ba năm rưỡi qua, lĩnh vực này giúp Putin báo cáo mức tăng trưởng kinh tế “đáng ngạc nhiên”. Ban đầu, các chuyên gia không hiểu vì sao Nga có thể gần như vô hiệu hóa tác động của các lệnh trừng phạt phương Tây. Sau đó, họ nhận ra: Điện Kremlin đã để ngành công nghiệp quốc phòng phát triển quá nóng, kéo theo tăng trưởng toàn nền kinh tế.

Tuy nhiên, điều này tạo ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Nhà nghiên cứu Harvard và cựu chuyên gia ngân hàng đầu tư Craig Kennedy tiết lộ rằng Điện Kremlin đã buộc các ngân hàng Nga cấp hàng loạt khoản vay cho các công ty quốc phòng – với điều kiện phi thị trường.

Hệ quả là hình thành một “kho nợ độc hại” trong các khoản vay doanh nghiệp. Hiện nay, hậu quả ngày càng rõ rệt: lạm phát cao, lo ngại vỡ nợ ngân hàng, và thậm chí có tin đồn rằng chính phủ đã phải triển khai kế hoạch cứu trợ ngân hàng.

Putin đối mặt với “vấn đề máy bay không người lái” – Ukraine tàn phá hạ tầng năng lượng Nga

Câu hỏi lớn là: Vì sao tình trạng này xảy ra ngay lúc này? Phải chăng các lệnh trừng phạt phương Tây cuối cùng đã phát huy tác dụng? Theo Viện Nghiên cứu Atlantic Council, nguyên nhân chính là chiến dịch tấn công bằng drone của Ukraine.

Kể từ tháng 8/2025, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã tăng cường tấn công vào hạ tầng của Nga – đặc biệt là nhà máy lọc dầu, nhà máy khí đốt, kho nhiên liệu và đường ống.

Trong vài tuần gần đây, truyền thông quốc tế liên tục đưa tin về khủng hoảng nhiên liệu tại Nga. Ở Crimea (do Nga chiếm đóng) và một số vùng phía đông Nga, tình hình nghiêm trọng đến mức nhiên liệu bị phân phối hạn chế, tài xế phải xếp hàng hàng giờ để đổ xăng.

Tình trạng này gây hai hậu quả nghiêm trọng cho ngành công nghiệp quốc phòng:

1. Ảnh hưởng đến lực lượng quân đội, vốn cần lượng nhiên liệu khổng lồ cho xe tăng và thiết giáp.

2. Làm gián đoạn quá trình sản xuất quân sự.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tại Paris dự báo, các nhà máy lọc dầu của Nga sẽ không thể phục hồi trước giữa năm 2026.

(Nguồn: Moscow Times, Atlantic Council, Rosstat)

Hat Putin sein Pulver verschossen? – Säule von Russlands Wirtschaft droht Stagnation bis ins nächste Jahr