Sau hơn ba năm rưỡi giao tranh, chiến tranh Nga – Ukraine đã bước vào giai đoạn mà các đòn tấn công chính xác cao trở nên cực kỳ quan trọng nhằm tiết kiệm đạn dược và rút ngắn thời gian triển khai lực lượng ở tiền tuyến. Một yếu tố cốt lõi giúp đạt được điều đó chính là vũ khí dẫn đường bằng laser – công nghệ đang chứng minh hiệu quả cả trong tấn công lẫn phòng thủ.

Trên chiến trường, những hệ thống vũ khí ứng dụng laser đã trở thành công cụ hữu hiệu để gây thiệt hại nặng cho đối phương. Ukraine hiện đang không ngừng cải tiến công nghệ này để nâng cao hiệu quả chiến đấu.

UAV mang công nghệ laser – từ do thám đến tấn công chính xác

Theo Ukrainska Pravda, nhiều nhóm kỹ thuật tại Ukraine đang tập trung phát triển đạn dược dẫn đường bằng laser. Các máy bay không người lái (UAV) vốn chỉ được dùng để ném bom vị trí Nga hoặc bay sâu vào lãnh thổ đối phương tới 200 km để trinh sát, nay đã được trang bị hệ thống chiếu sáng và chỉ thị mục tiêu bằng laser.

Cơ chế hoạt động của vũ khí laser khá đặc biệt: một thiết bị định vị laser tạo ra chùm tia và chiếu vào điểm mà người điều khiển lựa chọn. Điểm sáng tương phản cao này được đầu dò của tên lửa hoặc bom phát hiện từ khoảng cách xa, giúp vũ khí tự điều chỉnh quỹ đạo và đánh trúng mục tiêu.

Ưu điểm vượt trội của công nghệ này là khả năng chống nhiễu điện tử, điều mà các hệ thống GPS thường dễ bị ảnh hưởng khi đối mặt với chiến tranh điện tử của Nga.

Phương Tây hỗ trợ kho vũ khí laser cho Ukraine

Từ khi xung đột nổ ra, Ukraine đã nhận được nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác từ các đồng minh phương Tây như bom JDAM-ER và GBU-39 của Mỹ, bom AASM Hammer của Pháp hay tên lửa Brimstone của Anh.

Dù các loại bom này chủ yếu sử dụng định vị GPS, chúng đều có phiên bản tích hợp mô-đun dẫn đường laser. Sự kết hợp giữa GPS, hệ thống dẫn đường quán tính và laser giúp đạn dược không chỉ tiếp cận mục tiêu chính xác mà còn vượt qua sự can thiệp của đối phương trong những giây cuối cùng trước khi đánh trúng.

Hệ thống laser “Tryzub” – lá chắn phòng không của Kyiv

Không chỉ dùng cho tấn công, Ukraine còn triển khai vũ khí laser vào phòng thủ, đặc biệt trong lĩnh vực phòng không. Một ví dụ tiêu biểu là hệ thống laser “Tryzub”, được cho là có khả năng tiêu diệt máy bay không người lái, bom bay, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo ở cự ly tới 3.000 m, theo trang defence-industry.eu dẫn lời chỉ huy lực lượng UAV Ukraine Vadym Sukharevskyi.

Ngoài ra, Tryzub có thể tiêu diệt máy bay có người lái và UAV trinh sát ở khoảng cách lên tới 5.000 m. Đặc biệt, nó còn có thể làm “mù” cảm biến của máy bay, trực thăng và tên lửa ở khoảng cách tới 10.000 m, giúp vô hiệu hóa các mối đe dọa trước khi chúng tiếp cận mục tiêu.

Vũ khí laser trong chiến tranh Ukraine: từ chiến thuật hiện tại đến triển vọng tương lai

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ tư, trở thành phép thử toàn diện không chỉ về sức bền của ý chí chiến đấu mà còn là nơi phô diễn cuộc chạy đua công nghệ quân sự giữa hai bên. Trong bức tranh đó, vũ khí dẫn đường bằng laser – từng được xem là trang bị tương lai – nay đã trở thành công cụ thiết yếu trên chiến trường, góp phần định hình lại cả chiến thuật tác chiến và chiến lược phòng thủ của quân đội Ukraine.

Nhu cầu về vũ khí chính xác cao trong chiến tranh hiện đại

Chiến tranh Ukraine – Nga không còn là cuộc chiến của những đòn tấn công ồ ạt theo kiểu truyền thống mà đã chuyển sang giai đoạn “tác chiến thông minh”, nơi yếu tố chính xác, tiết kiệm đạn dược và rút ngắn thời gian chiếm lĩnh mục tiêu trở thành yếu tố quyết định. Trong bối cảnh nguồn lực vũ khí của Kyiv phải dựa nhiều vào hỗ trợ từ phương Tây, việc sử dụng hiệu quả từng quả đạn, từng cuộc không kích là nhiệm vụ sống còn.

Chính trong yêu cầu đó, vũ khí dẫn đường bằng laser – với khả năng tấn công chính xác cao từ khoảng cách xa – đã chứng minh giá trị vượt trội. Không chỉ giúp tối ưu hóa kho vũ khí vốn hạn chế, laser còn giúp quân đội Ukraine nâng cao năng lực chiến đấu trong môi trường bị đối phương gây nhiễu điện tử mạnh mẽ.

Triển khai laser trên chiến trường – từ UAV đến đạn dược thông minh

Theo các nguồn tin từ Ukraine, nhiều đơn vị kỹ thuật nước này đang tập trung phát triển và hoàn thiện các loại vũ khí sử dụng công nghệ laser, từ đạn pháo chính xác cao, tên lửa dẫn đường đến hệ thống UAV. Những máy bay không người lái vốn chỉ có nhiệm vụ trinh sát hoặc mang bom nay được tích hợp thêm thiết bị chiếu xạ laser để đánh dấu và dẫn đường cho các đòn tấn công từ xa.

Cơ chế hoạt động của vũ khí dẫn đường laser khá đặc biệt: một thiết bị định vị tạo ra chùm tia chiếu chính xác vào mục tiêu, tạo điểm sáng có độ tương phản cao. Cảm biến trên đầu đạn hoặc bom dẫn đường sẽ “khóa” vào điểm sáng này, tự động điều chỉnh quỹ đạo để đánh trúng mục tiêu với độ sai lệch chỉ tính bằng mét. Khả năng này đặc biệt hữu hiệu trong các chiến dịch phá hủy kho hậu cần, sở chỉ huy hay các mục tiêu cơ động mà đòn pháo truyền thống khó tiêu diệt chính xác.

Điểm đáng chú ý là các hệ thống dẫn đường laser tỏ ra gần như miễn nhiễm với chiến tranh điện tử – vốn là lợi thế mà Nga khai thác rất mạnh. Trong khi tín hiệu GPS có thể bị gây nhiễu, chùm tia laser thì không thể bị đánh lạc hướng, tạo nên lợi thế chiến thuật rõ rệt cho Ukraine.

Từ JDAM đến Brimstone – khi laser kết hợp với công nghệ phương Tây

Từ đầu cuộc chiến, Ukraine đã nhận được nhiều loại vũ khí chính xác cao từ các đồng minh, như bom JDAM-ER, GBU-39 của Mỹ, bom AASM của Pháp hay tên lửa Brimstone của Anh. Nhiều trong số này có phiên bản kết hợp giữa dẫn đường vệ tinh và dẫn đường laser. Trong giai đoạn đầu, hệ thống GPS giúp đưa đạn dược đến khu vực mục tiêu; còn trong giai đoạn cuối, laser đảm bảo độ chính xác tuyệt đối khi tiếp cận và tiêu diệt mục tiêu.

Sự kết hợp này đã thay đổi cục diện nhiều trận đánh quan trọng. Thay vì phải sử dụng hàng chục quả đạn để tiêu diệt một mục tiêu kiên cố, giờ đây chỉ cần một hoặc hai đòn đánh dẫn đường laser cũng đủ phá hủy hoàn toàn, qua đó giảm đáng kể chi phí chiến tranh và tăng tốc độ tiến công.

Laser trong vai trò lá chắn phòng không

Không dừng lại ở tấn công, Ukraine còn tận dụng công nghệ laser để tăng cường năng lực phòng thủ, nhất là trước làn sóng UAV cảm tử, tên lửa hành trình và đạn đạo từ phía Nga. Hệ thống laser phòng không Tryzub là một ví dụ điển hình. Theo các chỉ huy Ukraine, Tryzub có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách tới 3.000 mét, bao gồm UAV tấn công, bom bay hay tên lửa hành trình. Ở khoảng cách xa hơn, tới 5.000 mét, nó vẫn đủ khả năng đối phó với máy bay có người lái và UAV trinh sát.

Một ưu thế khác là khả năng “làm mù” cảm biến – yếu tố then chốt của nhiều loại vũ khí hiện đại. Tryzub có thể gây nhiễu quang học ở khoảng cách tới 10 km, làm giảm độ chính xác của UAV, tên lửa và thậm chí cả trực thăng chiến đấu. Điều này tạo nên một tầng phòng thủ linh hoạt, bổ trợ hữu hiệu cho các hệ thống phòng không tầm xa phương Tây mà Kyiv đang sử dụng.

Triển vọng tương lai – cuộc cách mạng trong chiến tranh hiện đại

Sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của vũ khí laser trên chiến trường Ukraine cho thấy một bước ngoặt quan trọng trong tiến hóa của nghệ thuật quân sự. Nếu như trước đây, laser được xem là công nghệ tương lai còn xa vời, thì nay nó đã trở thành một phần không thể thiếu trong cả tấn công lẫn phòng thủ.

Giới phân tích quân sự dự báo rằng trong thời gian tới, Ukraine sẽ tiếp tục đẩy mạnh nội địa hóa các hệ thống laser để giảm phụ thuộc vào nước ngoài, đồng thời tích hợp sâu hơn công nghệ này vào chiến thuật tác chiến hiệp đồng binh chủng. Về phía Nga, việc phải đối phó với các đòn tấn công chính xác cao sẽ buộc họ phải thay đổi cách bố trí lực lượng, tăng cường bảo vệ hạ tầng hậu cần và phát triển biện pháp đối kháng mới.

Xa hơn nữa, cuộc chiến tại Ukraine có thể trở thành tiền đề cho một kỷ nguyên mới của chiến tranh công nghệ cao, nơi vũ khí laser đóng vai trò trung tâm trong việc thay đổi cách thức tiến hành chiến tranh. Khi độ chính xác, tốc độ và khả năng vô hiệu hóa tác chiến điện tử trở thành tiêu chí hàng đầu, laser không chỉ là “vũ khí của tương lai” – mà đã và đang là “vũ khí của hiện tại”.

Chiến trường Ukraine đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của công nghệ quân sự, và laser chính là một trong những yếu tố tiêu biểu cho sự thay đổi ấy. Từ công cụ tấn công chính xác đến lá chắn phòng thủ đáng tin cậy, vũ khí laser đã chứng minh vai trò chiến lược trong cuộc chiến hiện đại, mở ra một chương mới cho nghệ thuật quân sự toàn cầu trong thế kỷ XXI.

Nguồn: Ukrainska Pravda, defence-industry.eu