Tác giả: Vladyslav Balahurchyk – Biên tập viên tin tức Today.ua

Tờ Le Monde tiết lộ một đề xuất gây tranh cãi của Mỹ về việc khôi phục hoạt động trung chuyển dầu mỏ và khí đốt Nga qua Ukraine. Đề xuất này đã khiến Kyrylo Budanov, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine, vô cùng phẫn nộ.

Các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner đã đưa ra đề xuất khôi phục việc trung chuyển các nguồn năng lượng của Nga sang châu Âu thông qua cơ sở hạ tầng của Ukraine trong các cuộc đàm phán kín.

Thông tin này được báo Pháp Le Monde đăng tải, khi đưa tin chi tiết về cuộc gặp diễn ra ngày 9/10 tại câu lạc bộ golf Shell Bay, ở Hallandale Beach, bang Florida, Mỹ.

Kế hoạch “thịnh vượng khu vực” và lập trường của Washington

Theo Le Monde, phía Mỹ xem các thỏa thuận kinh tế với Moskva là chìa khóa để chấm dứt các hoạt động giao tranh.

Steve Witkoff đã trình bày ý tưởng về cái gọi là “kế hoạch thịnh vượng khu vực”, nhằm kết nối lợi ích kinh tế của Ukraine, châu Âu và Nga.

Những lập luận chính của các đặc phái viên Mỹ gồm:

• Đối với Ukraine: Được hưởng nguồn thu ổn định từ phí trung chuyển dầu mỏ và khí đốt của Nga qua lãnh thổ nước này.

• Đối với châu Âu: Giá năng lượng sẽ giảm đáng kể nhờ khôi phục hoạt động cung cấp dầu khí qua đường ống.

Theo cách tiếp cận của Washington, việc nối lại hợp tác kinh tế và năng lượng có thể tạo ra lợi ích chung cho các bên, qua đó góp phần thúc đẩy tiến trình chấm dứt chiến tranh.

Tuy nhiên, đối với Kyiv, đề xuất này lại đặt ra vấn đề đặc biệt nhạy cảm: liệu Ukraine có nên tiếp tục đóng vai trò trung chuyển năng lượng Nga sang châu Âu trong khi cuộc chiến do Nga phát động vẫn chưa thực sự kết thúc?

Phản ứng gay gắt của phái đoàn Ukraine: “Mô hình của chúng tôi không phải Belarus, mà là Ba Lan!”

Đề xuất của phía Mỹ đã vấp phải phản ứng cực kỳ gay gắt từ Kyrylo Budanov, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine.

Phái đoàn Ukraine cho rằng việc Washington và Moskva khôi phục quan hệ kinh doanh, thông qua việc đưa các nguồn tài nguyên của Nga trở lại thị trường Liên minh châu Âu (EU), có thể khiến Ukraine một lần nữa rơi vào tình trạng phụ thuộc nghiêm trọng vào Nga, ngay cả trước khi chiến tranh chính thức kết thúc.

Theo tường thuật của Le Monde, ông Budanov “gần như không kiềm chế được cơn giận” và đã lập tức liên lạc với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

“Mô hình của chúng tôi không phải Belarus, mà là Ba Lan!”, ông Budanov gay gắt đáp lại trong cuộc thảo luận.

Sau phát biểu này, cuộc họp đã tạm thời bị gián đoạn.

Câu nói trên phản ánh sự đối lập trong định hướng chiến lược mà phía Ukraine muốn theo đuổi: thay vì duy trì sự phụ thuộc kinh tế và năng lượng vào Nga, Kyiv muốn hướng tới một mô hình phát triển gắn kết chặt chẽ hơn với châu Âu, trong đó Ba Lan được xem là một hình mẫu.

Theo bài báo, Tổng thống Zelensky khuyên ông Budanov kiềm chế cảm xúc và tiếp tục đối thoại với phía Mỹ.

Hệ quả và diễn biến tiếp theo của các cuộc đàm phán

Sau khi cuộc gặp được nối lại, các bên chuyển trọng tâm thảo luận sang những vấn đề kinh tế khác, trong đó có nhiên liệu diesel của Nga.

Tuy nhiên, sự cố tại Florida đã làm nổi bật những bất đồng sâu sắc giữa Washington và Kyiv về tương lai kinh tế của khu vực sau chiến tranh.

Trong khi phía Mỹ tìm cách thúc đẩy hội nhập kinh tế hậu chiến thông qua những thỏa thuận có thể mang lại lợi ích cho nhiều bên, Ukraine lại muốn chấm dứt triệt để sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng của Nga.

Đối với Kyiv, vấn đề không chỉ nằm ở nguồn thu từ phí trung chuyển hay giá năng lượng tại châu Âu. Quan trọng hơn, đó là nguy cơ Nga tiếp tục sử dụng quan hệ kinh tế và năng lượng như một công cụ gây ảnh hưởng chính trị, ngay cả khi các hoạt động quân sự chấm dứt.

Nếu hoạt động trung chuyển được khôi phục mà không có những bảo đảm an ninh đủ mạnh, Ukraine có thể phải đối mặt với nghịch lý: vừa chống lại Nga trên chiến trường, vừa tiếp tục duy trì một phần quan hệ kinh tế giúp nguồn năng lượng Nga tiếp cận thị trường châu Âu.

Bài báo không cung cấp đầy đủ chi tiết về các điều khoản cụ thể của đề xuất, cũng như chưa cho thấy đây là một thỏa thuận đã được chính phủ Mỹ chính thức thông qua.

Trước đó, Steve Witkoff từng mang tới cho Tổng thống Nga Vladimir Putin những đề xuất mới liên quan đến Ukraine. Những cuộc tiếp xúc này cho thấy Washington và Moskva vẫn đang tìm kiếm các phương án thỏa thuận, trong khi Kyiv tiếp tục bảo vệ những lợi ích cốt lõi về chủ quyền và an ninh quốc gia.

Nguồn: Today.ua, dẫn thông tin từ báo Le Monde.

https://today.ua/494946-budanov-ledve-strimuvav-gniv-sho-ssha-proponuvali-ukrayini-shodo-rosijskih-nafti-j-gazu/