Article by Christoph Hasselbach

Một báo cáo mới công bố của Viện Nghiên cứu Hòa bình Stockholm (SIPRI) cho thấy doanh thu của các tập đoàn quốc phòng lớn trên thế giới tiếp tục tăng mạnh trong năm 2024, chủ yếu do cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine.

Theo SIPRI, 100 công ty sản xuất vũ khí và cung cấp dịch vụ quân sự hàng đầu thế giới đạt tổng doanh thu 679 tỷ USD trong năm 2024, tăng 5,9% so với năm trước (đã điều chỉnh lạm phát). SIPRI đánh giá đây là mức doanh thu cao kỷ lục, phản ánh nhu cầu tái vũ trang ở nhiều khu vực.

Châu Âu tăng tốc, Đức dẫn đầu

Mặc dù Mỹ vẫn là trung tâm của ngành công nghiệp quốc phòng với 39 công ty chiếm gần một nửa doanh thu toàn cầu, tốc độ tăng trưởng của các doanh nghiệp Mỹ chỉ đạt 3,8%, thấp hơn đáng kể so với châu Âu.

Nhóm 26 công ty châu Âu (không bao gồm Nga) ghi nhận mức tăng trung bình 13%, trong đó các tập đoàn quốc phòng Đức tăng mạnh tới 36%.

Chuyên gia Nan Tian của SIPRI cho rằng sự bùng nổ này gắn trực tiếp với cuộc chiến tại Ukraine. Đức vừa phải bổ sung kho dự trữ cho quân đội, vừa phải thay thế lượng khí tài đã chuyển giao cho Kiev. Các doanh nghiệp như Rheinmetall và Diehl hưởng lợi lớn từ nhu cầu xe bọc thép, xe tăng và đạn dược.

Nga chuyển sang kinh tế thời chiến

Nga được SIPRI xếp thành nhóm riêng. Do nhu cầu nội địa tăng cao, ngành công nghiệp quốc phòng nước này tiếp tục tăng trưởng bất chấp các lệnh trừng phạt quốc tế.
Sản lượng đạn pháo 152 mm của Nga được cho là đã tăng tới 420% trong giai đoạn 2022–2024.

Tuy nhiên, khả năng xuất khẩu vũ khí của Moskva bị hạn chế do phụ thuộc linh kiện nước ngoài, đặc biệt là thiết bị điện tử phục vụ sản xuất máy bay và tên lửa.

Theo SIPRI, việc Nga đã vận hành nền kinh tế thời chiến trong ba năm liên tiếp khiến khả năng quay trở lại sản xuất dân sự trong tương lai gần trở nên khó khăn.

Doanh số Trung Quốc sụt giảm vì bê bối tham nhũng

Châu Á là khu vực duy nhất ghi nhận doanh thu vũ khí giảm so với năm 2023, chủ yếu do Trung Quốc giảm 10%. SIPRI cho rằng sự sụt giảm này không đồng nghĩa với tình hình an ninh được cải thiện, mà xuất phát từ hàng loạt vụ điều tra tham nhũng và việc trì hoãn một số dự án quốc phòng lớn.

Ngược lại, Trung Đông tiếp tục tăng trưởng mạnh, đặc biệt là các doanh nghiệp Israel nhờ nhu cầu lớn đối với UAV và hệ thống phòng thủ. Các công ty Thổ Nhĩ Kỳ cũng duy trì đà tăng dù xuất khẩu UAV Bayraktar không còn bùng nổ như đầu cuộc chiến Ukraine.

Mỹ vẫn chiếm lĩnh bảng xếp hạng

Năm 2024, 5 công ty quốc phòng lớn nhất thế giới vẫn thuộc về Mỹ (trừ BAE Systems của Anh đứng thứ 4), bao gồm:

• Lockheed Martin

• RTX (Raytheon)

• Northrop Grumman

• BAE Systems

• General Dynamics

Các tập đoàn lớn của châu Âu như Airbus đứng thứ 13, trong khi Rheinmetall của Đức xếp thứ 20.

Ngành quốc phòng Đức hưởng lợi từ đơn hàng liên quan Ukraine

Bốn công ty Đức lọt top 100 gồm: Rheinmetall, Thyssenkrupp, Hensoldt và Diehl, với tổng doanh thu 14,9 tỷ USD.
Trong đó:

• Rheinmetall tăng doanh thu 47%, các đơn đặt hàng đạn pháo 155 mm cho quân đội Đức được đánh giá là lớn nhất trong lịch sử công ty.

• Diehl hưởng lợi từ đơn hàng hệ thống phòng không mặt đất cung cấp cho Ukraine.

Liên doanh vũ khí Đức – Pháp KNDS cũng tăng số lượng đơn đặt hàng lên 40%.

SIPRI nhận định: “Cuộc chiến ở Ukraine và lo ngại về an ninh tại châu Âu là động lực lớn nhất thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng tăng trưởng.”

SIPRI: Rüstungsfirmen verdienen sehr gut am Ukraine-Krieg