Tác giả: Roman Goncharenko – Deutsche Welle (DW)

Khoảng 16 triệu người sinh sống tại Đức có nguồn gốc từ các quốc gia khác. Vì sao một số người quyết định rời khỏi Đức? Những quốc gia nào đang thu hút những người không muốn trở về quê hương? DW phân tích kết quả một nghiên cứu mới về vấn đề này.

Hộ chiếu Đức và hộ chiếu các quốc gia khác. Ảnh: Maksym Yemelyanov/Zoonar/picture alliance.

Đức từ lâu đã trở thành một quốc gia nhập cư. Cứ bốn người dân thì có khoảng một người, tương đương 25 triệu người, có nguồn gốc từ các khu vực khác trên thế giới. Trong số đó, khoảng 16 triệu người sinh ra ở nước ngoài.

Phần lớn người nhập cư lựa chọn ở lại Đức, nhưng một bộ phận quyết định ra đi. Họ là những ai? Động lực nào khiến họ rời bỏ đất nước này? Bao nhiêu người không chỉ nghĩ đến việc di cư mà thực sự thực hiện quyết định đó?

Và tại sao xu hướng này có thể trở thành vấn đề đối với Đức, trong bối cảnh thị trường lao động nước này luôn cần bổ sung nhân lực?

Ngày 2/7, Viện Nghiên cứu Thị trường Lao động và Nghề nghiệp Đức (IAB) đã công bố một nghiên cứu mới tại Berlin. Đây là một trong số ít công trình nghiên cứu chuyên sâu về chủ đề này.

Kết quả nghiên cứu cho thấy điều gì?

1. Khoảng 260.000 người rời Đức

Trước hết, cần nói rõ về phương pháp nghiên cứu.

Đây là đợt khảo sát tiếp theo trong một nghiên cứu dài hạn do nhóm chuyên gia của IAB thực hiện dưới sự chỉ đạo của Giáo sư Julia Kosyakova.

Hơn 15.000 người trong độ tuổi từ 18 đến 65 tham gia khảo sát. Tất cả đều sinh ra bên ngoài nước Đức và đang sinh sống tại Đức vào đầu tháng 4/2024.

Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của đợt khảo sát thứ hai, được tiến hành từ tháng 11/2025 đến tháng 2/2026, là 2,6% số người được khảo sát đã thực sự rời khỏi Đức.

Quy đổi theo tổng số người thuộc nhóm này tại Đức, con số tương đương khoảng 260.000 người, theo các tác giả nghiên cứu.

“Nếu mỗi năm có chừng ấy người rời khỏi Đức thì đó là một con số đáng kể”, bà Kosyakova nói với DW.

Bà so sánh con số này với nhu cầu tiếp nhận lao động nhập cư của Đức. Theo các ước tính khác nhau, nền kinh tế Đức cần bổ sung từ 270.000 đến 400.000 lao động nhập cư mỗi năm.

Điều đó có nghĩa là số người rời đi có thể gần bằng, thậm chí trong một số trường hợp tương đương với quy mô lao động nhập cư mà Đức cần thu hút hằng năm.

2. Ai rời Đức và họ đi đâu?

Nghiên cứu cho thấy khoảng hai phần ba số người rời Đức, tương đương 60%, quay trở về quê hương. Số còn lại tiếp tục di cư sang một quốc gia khác.

Trong nhóm trở về quê nhà, những quốc gia nổi bật là Croatia, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Romania.

Trong nhóm tiếp tục di cư sang nước thứ ba, các điểm đến phổ biến gồm Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Italy và Hà Lan.

Theo bà Kosyakova, việc các nước Đông Âu chiếm vị trí nổi bật trong nhóm người trở về quê hương có thể cho thấy rằng mức sống tại một số quốc gia này không còn quá khác biệt so với Đức.

Giáo sư Julia Kosyakova, chuyên gia nghiên cứu thị trường lao động và di cư. Ảnh: Wolfram Murr/photofabrik.

Ba Lan – điểm đến ngày càng hấp dẫn đối với người hồi hương

Ba Lan là một trường hợp đặc biệt.

Trong nhiều thập niên, người gốc Ba Lan luôn nằm trong nhóm cộng đồng nhập cư lớn tại Đức. Tuy nhiên, những năm gần đây, xu hướng đã đảo chiều: ngày càng có nhiều người trẻ trở về Ba Lan.

Một trong những nguyên nhân được các chuyên gia đề cập là nền kinh tế Ba Lan đang phát triển năng động.

Năm 2025, GDP của Ba Lan tăng trưởng 3,5%, thuộc nhóm mức tăng trưởng cao nhất trong Liên minh châu Âu (EU). Bên cạnh đó, giá nhà tại Ba Lan tương đối thấp.

Đối với các doanh nghiệp Đức, Ba Lan đã trở thành một trong những thị trường quan trọng hàng đầu tại châu Âu. Những người từng sinh sống và làm việc tại Đức có nhiều cơ hội tìm được việc làm ở Ba Lan nhờ kinh nghiệm và khả năng thích nghi với môi trường kinh doanh Đức.

Trong khi đó, Đức lại đang đối mặt với chiều hướng ngược lại: nền kinh tế gần như không tăng trưởng trong nhiều năm liên tiếp.

Sự khác biệt về triển vọng kinh tế, cơ hội việc làm và chi phí sinh hoạt có thể khiến một bộ phận người nhập cư cân nhắc lại quyết định gắn bó lâu dài với Đức.

Người tị nạn Ukraine vẫn muốn ở lại Đức

Theo bà Kosyakova, số người tị nạn Ukraine trong nhóm được khảo sát không lớn. Tuy nhiên, bà nhận định rằng nhìn chung, người tị nạn Ukraine có xu hướng di cư tiếp tương đối thấp.

Nói cách khác, người Ukraine hiện vẫn có xu hướng ưu tiên ở lại Đức thay vì chuyển sang một quốc gia khác.

Đọc thêm: Thụy Sĩ và Áo – những điểm đến phổ biến nhất đối với người Đức muốn chuyển ra nước ngoài.

3. Những người đã rời Đức có quay trở lại không?

Liệu Đức có cơ hội thu hút những người đã ra đi trở lại hay không?

Nghiên cứu cho thấy thời gian sinh sống tại Đức càng dài, người nhập cư càng có xu hướng duy trì nhiều mối liên hệ với đất nước này.

Có tới 53% số người được khảo sát cho rằng họ có thể tiếp tục ở lại Đức lâu hơn. Gần hai phần ba từng cân nhắc khả năng quay trở lại Đức.

Xu hướng này đặc biệt rõ ở những người có quyền lựa chọn nơi sinh sống. Trong số đó có những người sở hữu quốc tịch Đức hoặc giấy phép cư trú, giúp họ có nhiều điều kiện thuận lợi hơn khi quyết định quay lại.

Điều này cho thấy việc rời Đức không nhất thiết đồng nghĩa với việc cắt đứt hoàn toàn quan hệ với đất nước này. Đối với một bộ phận người nhập cư, Đức vẫn có thể là nơi họ cân nhắc quay lại trong tương lai.

4. Đức cần làm gì để giữ chân người nhập cư?

Các tác giả nghiên cứu cho rằng chính quyền Đức ở các cấp cần xem xét việc đơn giản hóa những thủ tục hành chính rườm rà, đồng thời mở rộng hỗ trợ tìm kiếm việc làm và nhà ở.

Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định ở lại hay rời đi của người nhập cư.

Đối với một quốc gia đang cần bổ sung hàng trăm nghìn lao động mỗi năm, việc thu hút người nhập cư mới là chưa đủ. Đức còn phải tạo ra những điều kiện sống và làm việc đủ hấp dẫn để những người đã đến đây muốn tiếp tục gắn bó lâu dài.

Bài viết của Roman Goncharenko, phóng viên bình luận của Deutsche Welle tại Berlin.

https://www.dw.com/uk/comu-migranti-idut-z-nimeccini-i-kudi/a-77825493