Trang chủ Liên hệ       Thứ tư, Ngày 18/11/2026
 
 
THÔNG TIN
Giới Thiệu Hội
Trang Thể Thao
Sức khỏe & Đời sống
Ẩm thực Nghệ Tĩnh
Việt Nam Đất Nước Con Người
Khoa học & Môi Trường
Chuyện lạ đó đây
Nhịp cầu Nhân ái
DANH SÁCH TẤM LÒNG VÀNG
Tin tức Nghệ Tĩnh
Truyền thống Nghệ Tĩnh
  -  Đất và người Xứ Nghệ
  -  Dân ca Nghệ Tĩnh
Tâm sự cuộc sống
Văn hóa - Xã hội
Văn Nghệ
Thư Viện
Góc Cười
Tin Trong nước -Tin Quốc Tế -Tin Ucraina
Tin Cộng Đồng
Người Việt Trên Thế Giới
BÀI DỰ THI VỀ XỨ NGHỆ
QUẢNG CÁO

 
Trang chủ > Truyền thống Nghệ Tĩnh > Đất và người Xứ Nghệ >
  Mái ấm mới của người Đan Lai nơi đầu nguồn Khe Choăng Mái ấm mới của người Đan Lai nơi đầu nguồn Khe Choăng , Người xứ Nghệ Kiev
 

Tiến Đông / Trình bày: Hồng Toại 

*****

 

Men theo con đường độc đạo, uốn lượn quanh vách núi và dòng khe Choăng, chúng tôi đến với những bản làng heo hút của người Đan Lai ở Châu Khê nơi đại ngàn Pù Mát. Ở nơi cuộc sống còn nhiều cách trở ấy, những ngôi nhà mới đang dần thành hình, mang theo niềm vui an cư và hy vọng về một cuộc sống ổn định hơn dưới tán rừng già.

Từ nút giao Quốc lộ 7A, chúng tôi men theo con đường độc đạo dẫn vào bản Bu Nà, bản Khe Nóng, đây là những bản làng xa nhất của xã Châu Khê, nằm sát biên giới Việt - Lào và ven vùng đệm Vườn quốc gia Pù Mát. Ngay đoạn đầu tuyến đường, cũng là nơi khe Choăng đổ nước về sông Lam.

Khe Choăng, hay còn gọi là suối Choang, bắt nguồn từ những cánh rừng nguyên sinh thuộc Vườn quốc gia Pù Mát, giáp biên giới Việt - Lào. Dòng suối len lỏi, uốn lượn giữa đại ngàn, gắn bó với cuộc sống của những cộng đồng cư dân đã nhiều đời sinh sống nơi đây.

1793585758081_8425449599184240950_8425449599184240950_4436a5bf6d656f37659522bdcdb8106e.jpg
Đường vào các bản Khe Nóng, Bu Nà, dọc theo khe Choăng đang được nâng cấp. Ảnh: Tiến Đông

Từ ngã rẽ Quốc lộ 7A, theo dòng khe Choăng vào sâu địa bàn xã Châu Khê đến khu vực sát biên giới là hành trình dài gần 50km. Con đường mở đầu bằng những khúc cua nối tiếp nhau, đưa chúng tôi rời xa dần những khu dân cư đông đúc để tiến vào miền thâm sơn cùng cốc. Càng đi sâu, địa hình càng hiểm trở, đường sá càng khó khăn. Giữa trùng điệp núi rừng, phía cuối hành trình chỉ còn những bản làng nhỏ của đồng bào Thái và Đan Lai nép mình bên suối.

Quãng đường từ Quốc lộ 7A vào khu vực các bản Bu Nà và Khe Nóng có chiều dài khoảng 40Km, nhưng chúng tôi phải mất gần 3 giờ đồng hồ mới đến nơi. Do tuyến đường độc đạo này đang được thi công nên việc di chuyển chỉ có thể thực hiện bằng xe máy, nhưng cũng rất vất vả. Nhiều điểm còn bị gián đoạn bởi hoạt động nổ mìn phá đá và lệnh cấm đường theo giờ. Những chiếc xe phải dừng lại chờ đợi giữa núi rừng, rồi lại chậm chạp vượt qua từng đoạn đường vừa được giải phóng.

Ở Châu Khê có Đồn Biên phòng cùng tên, đứng chân trên địa bàn biên giới. Trong hành trình đến với các bản làng Đan Lai, chúng tôi phải dừng chân ghé lại Trạm Kiểm soát biên phòng Khe Bu rồi tiếp tục đi sâu vào Khe Nóng.

mon-son-lucda.png

Lần ngược lịch sử, người Đan Lai vốn là một cộng đồng dân cư có quy mô nhỏ, sinh sống lâu đời quanh vùng rừng núi Pù Mát. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, cộng đồng này hiện tập trung tại các địa bàn như Môn Sơn, Châu Khê và Mậu Thạch (vùng tái định cư Thạch Ngàn cũ).

Theo những câu chuyện được lưu truyền trong cộng đồng, vào khoảng thế kỷ XVI, giữa thời kỳ phân tranh Lê - Mạc, một dòng họ ở vùng Hoa Quân, Thanh Chương, bị một kẻ bạo ngược ép phải tìm đủ 100 cây nứa bằng cùng một chiếc thuyền liền mái chèo. Biết không thể đáp ứng yêu cầu vô lý ấy, cả dòng họ đã lợi dụng đêm tối, gồng gánh, dắt díu nhau rời quê, men theo dòng sông Giăng, con suối Choang vào sâu trong rừng Pù Mát để lánh nạn.

Cuộc sống của người Đan Lai trên thượng nguồn sông Giăng. Ảnh Đào Tuấn
Cuộc sống của người Đan Lai trên thượng nguồn sông Giăng. Ảnh tư liệu: Đào Tuấn

Trong thời gian dài sống biệt lập, người Đan Lai hình thành những tập quán riêng, gắn với điều kiện tự nhiên và nhu cầu tự bảo vệ mình giữa rừng sâu. Tập quán ngủ ngồi, vốn được nhiều người nhắc đến khi nói về cộng đồng này, thường được lý giải từ nỗi lo thú dữ và nguy cơ bị truy đuổi trong quá khứ.

Sự cách biệt với thế giới bên ngoài, cùng những khó khăn về kinh tế và điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế, từng khiến một bộ phận người Đan Lai đối diện với nhiều hệ lụy, trong đó có tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Chưa kể, cuộc sống phụ thuộc vào săn bắt, hái lượm, đốt nương làm rẫy, khai thác măng nứa cũng ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái trong Vườn Quốc gia Pù Mát.

Chính vì điều này mà từ năm 1976, Nhà nước đã triển khai việc vận động, đưa một số hộ Đan Lai ra sinh sống xen kẽ với cộng đồng dân cư khác tại bản Châu Sơn, gần trung tâm xã Châu Khê và Quốc lộ 7A hiện nay. Đây là nỗ lực nhằm giúp người dân tiếp cận điều kiện sống thuận lợi hơn, từng bước thay đổi phương thức sản xuất và sinh hoạt.

1793585684539_8425449599184240950_8425449599184240950_be188adce2b0115ab57d3b309fbb16e0.jpg
Một góc bản Bu Nà, xã Châu Khê, nơi có đông đồng bào Đan Lai sinh sống. Ảnh: Tiến Đông

Tuy nhiên, do thiếu đất sản xuất, tập quán canh tác chưa phù hợp với nơi ở mới và những khó khăn trong quá trình thích nghi, một số hộ đã tách khỏi bản Châu Sơn và quay trở lại khu vực cư trú cũ, hình thành cụm Khe Nóng.

Có mặt tại bản Khe Nóng, chúng tôi được biết đây là bản thuần người Đan Lai, với 54 hộ dân, hơn 200 nhân khẩu, phần lớn cuộc sống còn nhiều khó khăn. Anh La Văn Thành - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Khe Nóng, cho biết sau khi tách ra từ bản Châu Sơn, người dân đã đến đây sinh sống suốt hàng chục năm qua.

Theo anh Thành, cuộc sống của hầu hết các gia đình đều khó khăn nên việc giúp đỡ nhau về kinh tế rất hạn chế, chỉ khi nhà nào có việc, bà con mới góp sức vận chuyển vật liệu, hỗ trợ ngày công dựng nhà. Dù sự giúp đỡ không lớn về vật chất, nhưng trong điều kiện đường sá cách trở, chi phí xây dựng cao, đó vẫn là nguồn động viên thiết thực, giúp những gia đình khó khăn từng bước hiện thực hóa ước mơ có một mái nhà kiên cố.

Khung nhà của gia đình anh La Văn Thắng ở bản Khe Nóng đang được xây dựng. Ảnh Tiến Đông
Khung nhà của gia đình anh La Văn Thắng ở bản Khe Nóng đang được xây dựng. Ảnh: Tiến Đông

Anh La Văn Thắng, một hộ nghèo ở bản Khe Nóng được hỗ trợ xây dựng nhà ở trong đợt này, chia sẻ, gia đình anh lâu nay sống trong căn nhà đã xuống cấp, nhưng do điều kiện kinh tế khó khăn nên chưa có khả năng xây dựng nhà mới. Nay được Nhà nước hỗ trợ 60 triệu đồng, cùng sự giúp đỡ ngày công của bà con trong bản, gia đình anh có thêm điều kiện dựng căn nhà kiên cố để ổn định cuộc sống. Dù vẫn phải xoay xở thêm kinh phí để hoàn thiện công trình, anh Thắng rất phấn khởi và xem đây là nguồn động viên lớn để gia đình từng bước vượt qua khó khăn, yên tâm lao động sản xuất.

Hiện nay, tại bản Khe Nóng có 5 hộ đang được hỗ trợ xây dựng nhà ở. Ngoài khoản hỗ trợ 60 triệu đồng từ Nhà nước, một số hộ còn vay mượn anh em, xây nhà to, rộng hơn.

Rời Khe Nóng, chúng tôi quay ngược trở ra và rẽ vào bản Bu Nà. Ở cụm bản Bu Nà, nơi bản Bu và bản Nà trước đây đã được sáp nhập, xen giữa những mái nhà cũ lợp fibroximăng những móng nhà mới của người Đan Lai cũng bắt đầu được thành hình, một số nhà đã chuẩn bị được cất nóc.

Bà La Thị Vị, sinh năm 1949, người gốc bản Bu, rất phấn khởi khi vào tuổi xế chiều mình sắp được ở trong ngôi nhà kiên cố. Chồng mất, tuổi đã cao, bà hiện sống cùng người con gái út. Trước đây, căn nhà của bà là nỗi lo thường trực mỗi khi mưa gió. Cuộc sống vốn khó khăn, việc dành dụm một khoản tiền lớn để xây nhà gần như nằm ngoài khả năng của gia đình.

Khi được hỗ trợ xây dựng nhà ở, con cháu bà cùng góp tiền, góp ngày công để dựng lên căn nhà mới. Đến thời điểm chúng tôi có mặt, phần cột trụ đã hoàn thành, gia đình đang chuẩn bị xây tường bao và lợp mái.

Cách nhà bà Vị không xa, gia đình anh Nguyễn Văn Bình và chị La Thị Thiện cũng đang chuẩn bị cho một khởi đầu mới. Sau khi đăng ký từ đầu năm và được quyết định hỗ trợ xây dựng nhà, vợ chồng anh chị bắt đầu tháo dỡ căn nhà cũ, tiến hành đào móng. Do đường sá đi lại khó khăn, nên hiện nay gia đình anh chị đang phải chờ xi măng để làm móng.

Anh Nguyễn Văn Bình đào móng chuẩn bị xây nhà. Ảnh: Tiến Đông
Anh Nguyễn Văn Bình đào móng chuẩn bị xây nhà. Ảnh: Tiến Đông

Trong số những căn nhà đang được xây dựng tại Bu Nà, nhà anh Viềng Văn Minh đã hoàn thành phần khung bao, đang chờ lợp mái và trát tường. Gia đình anh có 5 người con cùng mẹ già sinh sống, nên nhu cầu về một nơi ở đủ rộng càng trở nên cấp thiết.

Được hỗ trợ 60 triệu đồng, anh Minh tiếp tục gom góp, vay mượn để xây dựng căn nhà có tổng kinh phí khoảng 200 triệu đồng. Đó là khoản tiền lớn đối với một gia đình còn nhiều khó khăn, nhưng anh vẫn quyết tâm làm nhà rộng rãi hơn một chút để các thành viên có không gian sinh hoạt.

Nhìn căn nhà đang dần hoàn thiện giữa bản làng, anh Minh không giấu được niềm vui. Với một gia đình đông người, căn nhà kiên cố không chỉ giúp tránh mưa nắng mà còn tạo điều kiện để các con có chỗ học tập, nghỉ ngơi, để mẹ già có nơi sinh sống ổn định. Những điều tưởng chừng bình thường ở miền xuôi lại là mong ước mà không ít gia đình nơi đầu nguồn Khe Choăng phải chắt chiu qua nhiều năm.

Chị La Thị Thìn - Trưởng bản Bu Nà, cho biết sau sáp nhập, bản có 295 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Đan Lai và Thái. Trước đây, người Đan Lai tập trung sinh sống ở bản Bu, còn người Thái chủ yếu ở bản Nà. Do cách xa trung tâm, giao thông cách trở nên đời sống của người dân vẫn còn nhiều khó khăn.

Theo chị Thìn, bản Bu Nà hiện có 15 hộ được hỗ trợ xây dựng nhà mới. Việc xây dựng đang được gấp rút tiến hành, dự kiến vào cuối tháng 11/2026 thì các hộ có thể vào ở nhà mới.

Theo ông Lộc Vĩnh Thêu - Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Châu Khê: Đợt này có 20 hộ gia đình người Đan Lai ở bản Khe Nóng và bản Bu Nà được hỗ trợ xây dựng nhà mới. Ngoài ra còn có 22 hộ ở các bản khác được hỗ trợ xây mới hoặc sửa chữa nhà ở. Theo đó, mỗi hộ xây mới được hỗ trợ 60 triệu đồng, mỗi hộ sửa chữa được hỗ trợ 30 triệu đồng. Việc ưu tiên những gia đình có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở thể hiện sự quan tâm của địa phương đối với nhóm dân cư còn nhiều thiệt thòi.

1793585684638_8425449599184240950_8425449599184240950_ea3b780fa2a3c5801dbebbdee3b3cb54.jpg
Đường vào bản Bu Nà ngày càng khang trang. Ảnh: Tiến Đông

Ông Thêu còn cho biết: Châu Khê là xã có địa bàn rộng, toàn xã còn 499 hộ nghèo và 542 hộ cận nghèo. Bên cạnh những gia đình thiếu điều kiện về nhà ở, địa phương còn có các trường hợp gặp rủi ro do bệnh tật, thiên tai, người già neo đơn và những hộ thiếu phương tiện sản xuất. Nhu cầu hỗ trợ vì thế không dừng lại ở việc dựng nhà, mà còn đặt ra yêu cầu tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và giúp người dân từng bước thoát nghèo.

Những năm qua, công tác giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và chăm lo đời sống nhân dân luôn được cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên quan tâm. Cùng với nguồn lực từ các cấp, địa phương tích cực vận động cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Ông Lô Văn Thao - Bí thư Đảng ủy xã Châu Khê chia sẻ thêm rằng, chăm lo đời sống đồng bào Đan Lai là công việc được địa phương kế thừa từ nhiều năm qua, từ thời còn huyện Con Cuông. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, dù khối lượng công việc còn nhiều, xã vẫn nỗ lực đồng hành cùng người dân, nhất là những hộ nghèo, hộ khó khăn về nhà ở.

Theo ông Thao, thời gian tới, bên cạnh hỗ trợ an cư, địa phương sẽ định hướng các chương trình giúp người dân phát triển kinh tế thông qua chăn nuôi, trồng trọt và những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Đặc biệt, tuyến đường vào các bản Bu Nà và Khe Nóng đang được thi công, được kỳ vọng sẽ cải thiện việc đi lại, giảm chi phí vận chuyển và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giao thương. Khi giao thông được cải thiện, người dân có thêm cơ hội đưa nông sản ra thị trường, tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục và tìm kiếm việc làm. Khi sinh kế được bảo đảm, họ cũng có thêm điều kiện đầu tư cho nhà cửa, chăm lo con cái và gìn giữ những giá trị văn hóa của cộng đồng.

Mái ấm mới của người Đan Lai nơi đầu nguồn Khe Choăng


  Các Tin khác
  + Giữ hồn quê trong từng sản vật (29/10/2026)
  + Bến đò Cố Xin và những người giữ ký ức (29/10/2026)
  + Liệt sĩ Đinh Văn Kiên được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (25/09/2026)
  + Chủ tịch U80 quê Hà Tĩnh xây tổ hợp nông nghiệp lớn bậc nhất Việt Nam: 5 nhà máy công suất 400.000 tấn/năm, nuôi cả ruồi lính đen (25/09/2026)
  + Hồ Văn Sinh - Chiến sĩ đặc công ẩn mình 10 ngày trong hàng rào thép gai Biên Hoà, gài mìn phá nổ kho xăng Long Bình (20/08/2026)
  + Nhiều hoạt động ý nghĩa của Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh (17/08/2026)
  + Hơn 1.000 người chung sức tái tạo dòng chữ “BÁC HỒ SỐNG MÃI” trên núi Nhón (09/08/2026)
  + Làng đan nơm trăm tuổi ở Nghệ An lên sàn online (07/08/2026)
  + Công bố nhiều tài liệu, hiện vật quý tại Hội thảo khoa học về thân thế, sự nghiệp Trạng nguyên Hồ Hưng Dật (04/08/2026)
  + Hai vị tướng người Nghệ trong sử sách Trung Hoa (04/08/2026)
  + ''Đo nắng, ngả tương'' giữ vị quê hương (04/08/2026)
  + Ở tuổi 103, cựu binh từng bảo vệ ATK Việt Bắc vẫn vẹn nguyên ký ức (25/07/2026)
  + Những bữa cơm tháng bảy nơi bản làng (25/07/2026)
  + Chèo SUP trên sông Giăng: Trải nghiệm "giải nhiệt" giữa đại ngàn xứ Nghệ (25/07/2026)
  + Loại quả Việt Nam lọt top ngon nhất thế giới: Chỉ có ở Nghệ An, từng tiến vua, khách đặt mua khi còn xanh (30/06/2026)
  + Kim Liên tháng 5, nơi triệu người tìm về quê Bác (22/05/2026)
  + Đặc sắc Lễ hội Làng Sen (15/05/2026)
  + Tuổi trẻ Nghệ An viết tiếp bản hùng ca thống nhất (01/05/2026)
  + Ông Lê Minh Hưng được bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ (08/04/2026)
  + Nghệ An: Chính thức khai mạc lễ hội đền Canh lần thứ nhất I năm 2026 (08/04/2026)
Playlist

GIỚI THIỆU
QUẢNG CÁO
Thống kê
Guests online: 48
Total: 93258186

 
 
 
Người xứ nghệ Kiev
Designed by July