Bài phỏng vấn độc quyền của nhà báo Olha Besperstova, đăng trên Today.ua.

Nhân vật trong bài viết là bà Tetiana Teplyuk-Cherniaeva, một nữ quân nhân mang quân hàm trung sĩ thuộc Lữ đoàn đặc nhiệm số 12 “Azov” của Ukraine.

Bà từng trải qua 8 tháng bị Nga giam cầm sau trận chiến bảo vệ Mariupol và nhà máy thép Azovstal. Dù đã ở tuổi 70, bà vẫn tiếp tục phục vụ trong quân đội Ukraine sau khi được trao trả.

Bà sinh ra tại thành phố Vasylkiv, tỉnh Kyiv. Theo chuyên môn, bà là một y tá. Bà đã có 42 năm làm việc tại một bệnh viện phụ sản ở Kyiv. Lần đầu tiên bà tham gia chiến tranh là năm 1980, thời Liên Xô. Khi ấy, bà không thể tưởng tượng rằng kinh nghiệm có được sau một năm rưỡi phục vụ tại Afghanistan sẽ trở nên hữu ích đến vậy trong tương lai.

Trong cuộc Cách mạng Nhân phẩm (Euromaidan), Tetiana tham gia cứu chữa những người biểu tình bị thương tại trạm y tế trên phố Hrushevsky. Đến mùa xuân năm 2015, người con đỡ đầu của bà mời bà đến hỗ trợ tổ chức hoạt động của trạm quân y tại đơn vị đồn trú của Trung đoàn Azov ở Mariupol. Từ đó, bà có biệt danh “Khreshchena” – nghĩa là “Mẹ đỡ đầu”.

Tetiana đã trải qua những thử thách vô cùng tàn khốc nhưng không bị khuất phục. Năm ngoái, bà được trao giải thưởng Mary O’Hagan của Đại hội Phụ nữ Ukraine vì những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực lãnh đạo nữ giới.

Khi nhận giải, bà nói:

“Tôi phục vụ mảnh đất đẹp nhất, đất nước đẹp nhất và những con người tuyệt vời nhất. Ở nơi Mordor ấy, tôi đã hiểu rằng không có đất nước nào tốt đẹp hơn Ukraine”.

“Tôi đã vi phạm các quy định vì hoàn cảnh buộc phải như vậy”

Phóng viên: Thật khó có thể quen với những hình ảnh các tù binh được trao trả từ tay Điện Kremlin trở về quê hương. Nước mắt, những cái ôm, những cuộc gọi cho người thân, lời chúc mừng và niềm hạnh phúc vỡ òa. Mới hôm qua thôi, những con người ấy còn bị tra tấn, làm nhục, hôm nay họ đã trở thành những người anh hùng được cả đất nước mong đợi.

Bà được trao trả trong đợt trao đổi tù binh ngày 30/12/2022. Ngày hôm sau diễn ra như thế nào?

Tetiana: Người thân đến thăm chúng tôi. Nhưng trên tất cả, đó là một ngày hội lớn của tự do.

Chưa bao giờ, cả trước đó lẫn sau này, tôi cảm nhận được niềm hạnh phúc lớn lao như khoảnh khắc cuối cùng được hít thở bầu không khí quê hương.

Ngay cả Tết Dương lịch cũng trở nên thứ yếu. Sáng ngày 1/1, tôi thức dậy với cảm giác hoàn toàn bình yên và dễ chịu.

Phóng viên: Bà thức dậy ở đâu?

Tetiana: Trong một bệnh viện tư nhân. Ban đầu chúng tôi được đưa đến bệnh viện quân đội, sau đó ngay trong đêm hôm ấy được chuyển sang cơ sở y tế này.

Khi thức dậy, nhìn qua cửa sổ thấy những tòa nhà cao tầng ở thủ đô, phía sau là bầu trời hồng và ánh bình minh, tôi cảm thấy lòng mình ấm áp trở lại.

Tôi đã được tự do. Đó là hạnh phúc.

Ngay cả việc nhìn thấy một ô cửa sổ rộng lớn không có song sắt cũng khiến tôi hạnh phúc. Trong trại giam, song sắt có cả phía trong lẫn phía ngoài.

Phóng viên: Bà có thường nằm mơ thấy cảnh bị giam cầm không?

Tetiana: Tâm lý của tôi vẫn ổn, những giấc mơ kinh hoàng không ám ảnh tôi. Có lẽ vì tôi chỉ bị giam giữ tám tháng, trong khi nhiều người khác phải tính thời gian tù đày bằng năm.

Phóng viên: Vì sao bà chọn nghề y tá?

Tetiana: Khi học lớp 10, tôi rất thích làm bánh. Tôi bắt đầu tự làm bánh ngọt, bánh kem và nhiều thứ khác.

Khi nói với mẹ rằng mình sẽ vào trường dạy nghề nấu ăn, mẹ tôi đáp: “Ở đó thì có cần thi cử gì đâu”. Câu nói ấy gần như làm tan biến ước mơ của tôi.

Cùng thời điểm đó, chị họ tôi đang học trường y, chuyên ngành hộ sinh. Chị thường kể với tôi đầy nhiệt huyết rằng: “Y học là một nghề cao quý, còn ngành hộ sinh lại càng cao quý hơn”.

Thế là tôi quyết định theo học tại ngôi trường mà chị mình đang học.

Tất nhiên, khi còn trẻ, đôi lúc tôi cũng nghĩ rằng liệu mình có nên chọn một nghề khác hay không. Người trẻ thường nghĩ có thể còn một con đường nào đó tốt đẹp và quan trọng hơn.

Nhưng khi bước vào nửa sau cuộc đời, tôi nhận ra đây thực sự là công việc dành cho mình.

Tôi đặc biệt yêu thích ngành hộ sinh. Tôi làm việc tại một nơi rất đặc biệt, nơi con người đón nhận niềm hạnh phúc. Có lẽ bầu không khí của sự khởi đầu một cuộc đời mới cũng ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe và trạng thái tinh thần của tôi.

Mỗi lần bước vào phòng bệnh, nơi có những em bé sơ sinh và các bà mẹ, tôi luôn cảm thấy vô cùng vui sướng khi được ngắm nhìn các bé, bế các bé lên, đặt các bé vào nôi, hướng dẫn các bà mẹ cách vắt sữa, tư vấn cho họ và thay băng vết thương.

Tôi hiểu công việc của mình có ý nghĩa như thế nào. Vì vậy, tôi luôn biết ơn số phận đã đưa mình đến với nghề này.

Khi tôi mới bắt đầu làm việc, vào những năm 1970 và đầu thập niên 1980, vẫn có những trường hợp trẻ sơ sinh tử vong trong lúc sinh. Phẫu thuật sinh mổ đã giúp loại bỏ nguy cơ ấy. Tôi cũng trực tiếp tham gia những ca phẫu thuật như vậy.

Nói cách khác, chúng tôi thực sự đã cứu sống cả trẻ em lẫn những người mẹ.

Phóng viên: Nhưng năm 2015, bà đã từ bỏ tất cả để gia nhập Azov. Đó thực sự là một quyết định lớn. Chuyển đến một nơi mới, gặp những con người mới, hoàn cảnh mới và công việc mới. Việc thay đổi hoàn toàn cuộc sống có khó khăn không?

Tetiana: Không hề khó khăn.

Đối với tôi, Azov là sự tiếp nối của phong trào Maidan.

Sau Cách mạng Nhân phẩm, tôi cảm thấy không còn thoải mái tại trung tâm chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em mà mình rất yêu quý. Tâm trí tôi luôn hướng về những chàng trai từng cùng tôi tham gia các sự kiện trên Maidan, những người gần như ngay sau đó đã gia nhập các tiểu đoàn tình nguyện.

Trái tim tôi luôn hướng về họ.

Tôi hiểu rằng nếu rời khỏi tập thể bệnh viện, sự thiếu vắng của tôi có lẽ cũng không ảnh hưởng nhiều. Nhưng ở nơi khác, có thể tôi sẽ giúp được nhiều người hơn.

Khi người con đỡ đầu giải thích tình hình và nói rằng cần có người duy trì hoạt động của các trạm quân y, bảo đảm mọi thứ luôn ngăn nắp, tôi nghĩ đó chính là vị trí dành cho mình.

Chỉ một ngày sau khi đến đó, tôi đã cảm thấy như đang ở nhà.

Bầu không khí ở đó thật đặc biệt.

Phóng viên: Bà nhớ Mariupol khi ấy như thế nào?

Tetiana: Tôi luôn kể với mọi người rằng, đối với tôi, Mariupol là thành phố của niềm vui và hạnh phúc.

Tôi thường đi bộ trên đại lộ Chiến thắng. Hai bên đường có rất nhiều cây xanh, đối diện là công viên Veselka. Tôi nhìn thấy những con người hạnh phúc và bản thân mình cũng cảm thấy hạnh phúc khi được sống giữa họ.

Tại trạm quân y của đơn vị đồn trú, có thể nói tôi làm công việc của một nhân viên y tế. Đôi khi tôi tự đưa ra chẩn đoán và chỉ định điều trị nếu đó là những bệnh nhẹ.

Tất nhiên, tôi cũng thực hiện các chỉ định của bác sĩ tại phòng khám. Công việc của chúng tôi chủ yếu là điều trị ngoại trú và phục vụ hậu phương.

Tôi không trực tiếp đến những điểm nóng chiến sự.

Ngày 24/2 và những tháng ngày tại Azovstal

Phóng viên: Bà nhớ buổi sáng ngày 24/2 như thế nào?

Tetiana: Tôi sống trong khu doanh trại của đơn vị. Mọi người đều hiểu rằng điều gì đó sắp xảy ra. Ai cũng chuẩn bị công việc của mình, nhưng cho đến phút cuối vẫn hy vọng rằng có thể người Nga sẽ không dám phát động chiến tranh.

Khi mọi chuyện bắt đầu, chúng tôi nghĩ rằng chỉ cần một, hai hoặc ba tháng là có thể đánh đuổi họ.

Nhưng đáng tiếc, chúng tôi nhanh chóng bị bao vây.

Bản thân tôi thậm chí còn không biết rằng quân đội Nga đã khép chặt vòng vây. Thông tin như vậy không được phổ biến rộng rãi, nhằm tránh gây hoảng loạn và tuyệt vọng trong mọi người.

Trong khoảng một hoặc hai tuần đầu tiên, tôi không nhớ chính xác, chúng tôi ở lại doanh trại mang tên “Trường học” – một khu trường nội trú cũ với hai tòa nhà đã xuống cấp.

Mọi thứ xung quanh đều bị pháo kích, những ngôi nhà gần đó bốc cháy, nhưng trong một thời gian, khu vực của chúng tôi vẫn chưa bị trúng đạn.

Cho đến một ngày, đạn pháo đánh trúng chính nơi đặt trạm quân y của tôi.

Trong các tòa nhà có dự trữ đạn dược nên sau cú đánh đã xảy ra những vụ nổ dây chuyền.

Lúc đó chúng tôi đã ở dưới tầng hầm. Đó là một tầng hầm khá tốt nên trong đợt pháo kích ấy không ai bị thương.

Tôi đang truyền dịch cho hai chiến sĩ bị chấn động não. Tôi phải giữ chặt tay họ để họ không tự rút kim truyền ra.

Ngay trong đêm hôm đó, chúng tôi chuyển sang tòa nhà của trường kỹ thuật luyện kim. Khu doanh trại này được gọi là “Bưu điện”.

Chúng tôi ở đó khoảng một tháng. Đến nửa cuối tháng 4, chúng tôi chuyển đến nhà máy thép Azovstal.

Phóng viên: Bà có gửi tin nhắn cho người thân kiểu như “có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ gặp lại nhau” không?

Tetiana: Tôi thậm chí không có ý nghĩ như vậy. Tôi quá bận rộn với công việc.

Cả ở “Trường học” lẫn “Bưu điện”, tôi đều là nhân viên y tế duy nhất. Người hỗ trợ tôi là Irochka Syryk, biệt danh “Valkyrie”.

Cô ấy không có chuyên môn y tế. Trước khi chiến tranh toàn diện nổ ra, cô ấy phụ trách kho thuốc và vật tư y tế.

Ira sống ở một con phố song song với nơi tôi làm việc. Sáng 24/2, trưởng bộ phận quân y đã gọi điện và yêu cầu cô ấy không đến Urzuf, nơi đặt địa điểm làm việc, mà ở lại nhà.

Do khu phố của cô ấy bị pháo kích bằng súng cối rất dữ dội, Ira đã cùng chú chó Adolf đến trạm quân y của tôi.

Và từ đó, cả ba chúng tôi cùng trải qua toàn bộ chặng đường ấy. Adolf cũng là một thành viên trong đội của chúng tôi.

Phóng viên: Tôi từng phỏng vấn một bác sĩ đến Mariupol sau khi tốt nghiệp đại học. Chỉ vài tháng sau, thành phố bị bao vây. Anh ấy kể rằng mình vô cùng tuyệt vọng vì bệnh viện không có những thứ tối thiểu như thuốc sát trùng, vật tư y tế và kháng sinh. Còn bà, liệu có đủ thuốc để chữa trị cho mọi người?

Tetiana: Chúng tôi có những loại thuốc cần thiết: thuốc giảm đau, thuốc điều trị chấn động não và nhiều loại thuốc khác. Tôi thậm chí không tiết kiệm thuốc.

Tôi nhìn thấy các chàng trai bị đau đầu gối, lưng và vai. Vì vậy, tôi thường tiêm cho họ những hỗn hợp giảm đau.

Đó là hỗn hợp gồm diclofenac, một loại thuốc giảm đau khác và dexamethasone – một loại thuốc nội tiết giúp tăng cường tác dụng của các thuốc kia.

Thực ra, không được phép sử dụng như vậy. Nhưng họ đau đớn đến mức không thể chịu nổi.

Tôi có năm bệnh nhân mà sáng nào cũng phải tiêm những hỗn hợp giảm đau này. Tôi trực tiếp đến nơi họ nghỉ ngơi để tiêm cho từng người.

Đúng ra, phải bắt đầu bằng thuốc viên, sau đó mới tiến hành truyền dịch. Nhưng khi nhìn thấy họ đau đầu dữ dội, lại phải sống trong những điều kiện địa ngục như vậy, tôi đã vi phạm các quy định vì hoàn cảnh buộc phải như thế.

Họ đã phải làm việc vô cùng vất vả.

Phóng viên: Các bà lấy thuốc ở đâu?

Tetiana: Các chàng trai đi khắp thành phố. Khi nhìn thấy một hiệu thuốc, họ vào đó lấy toàn bộ thuốc và vật tư cho vào bao tải rồi mang về.

Sau đó, tôi và Ira phân loại tất cả. Phần lớn thời gian trong ngày của chúng tôi dành cho công việc này.

Về sự tuyệt vọng, trong những hoàn cảnh như vậy, tôi trở thành một cỗ máy thực hiện nhiệm vụ. Tôi chỉ tập trung làm việc, còn những cảm xúc khác dường như bị tắt đi.

Dù sao, tôi cũng không làm việc trong một bệnh viện thông thường nữa.

Những người bị thương nặng được đưa đến bệnh viện số 555. Nhưng tình trạng này chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, bởi một số bác sĩ của bệnh viện, đứng đầu là ban lãnh đạo, đã đầu hàng và bị bắt làm tù binh.

Họ viết dòng chữ “thương binh” trên cổng rồi rời đi.

Tuy nhiên, một số đồng nghiệp của họ đã tìm cách chuyển đến với chúng tôi tại Azovstal.

Chúng tôi ở hai bờ sông khác nhau: họ ở bờ phải, còn chúng tôi ở bờ trái. Nhưng lúc đó vẫn còn những cây cầu nên việc di chuyển vẫn có thể thực hiện được.

Phóng viên: Các bà ăn uống như thế nào?

Tetiana: Chủ yếu là cháo: kê, lúa mạch và yến mạch.

Nhưng trong tháng cuối cùng, khẩu phần ăn rất ít.

Tình hình ở mỗi hầm trú ẩn khác nhau. Khi bom hàng không có điều khiển của Nga đánh trúng các kho thực phẩm trong nhà máy – đầu tiên là kho số 10, sau đó là kho số 20, nơi rất nhiều người thiệt mạng – các chiến sĩ của chúng tôi đã đào bới tìm thực phẩm còn sót lại và mang về.

Ở một số hầm trú ẩn, người ta chỉ biết than vãn: “Chúng ta sẽ chết mất”, “Rồi chuyện gì sẽ xảy ra với chúng ta đây?”.

Không thể trách họ được. Mặc dù sau đó chính họ cũng đi tìm thức ăn.

Tôi vốn luôn kính trọng các chiến sĩ Azov. Nhưng khi tận mắt chứng kiến cách họ thể hiện trong vòng vây, tôi càng hiểu rằng họ thực sự là những chiến binh và là những con người phi thường.

Bảy năm huấn luyện liên tục cùng quy trình tuyển chọn tâm lý vô cùng nghiêm ngặt – không phải ai cũng có thể gia nhập Azov – đã phát huy tác dụng.

Ngay cả trong những điều kiện cực kỳ khó khăn, các chiến sĩ Azov vẫn giữ được tác phong rất chỉnh tề: gọn gàng, sạch sẽ, quần áo được giữ gìn cẩn thận.

“Chúng liên tục nói rằng Ukraine gần như không còn tồn tại nữa”

Phóng viên: Điều gì khiến bà ấn tượng nhất khi rời khỏi những hầm trú ẩn dưới nhà máy, nơi bà đã sống trong một thời gian dài?

Tetiana: Quá trình rời khỏi nhà máy kéo dài ba ngày.

Ngày 16/5, những người bị thương được đưa ra ngoài trước. Tất cả dân thường đã được sơ tán trước khi chúng tôi nhận lệnh rời khỏi nhà máy. Có thể vẫn còn một số người ở lại, tôi không biết.

Tôi nằm trong danh sách những người được rời đi vào ngày hôm sau.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất là thảm cỏ xanh non, tươi tốt.

Đúng là thỉnh thoảng tôi vẫn ra ngoài, nhưng chỉ được phép ở trong những khu vực có tường che chắn và mái nhà, bởi máy bay không người lái đã xuất hiện trên bầu trời.

Ngoài ra, chúng tôi được thông báo rằng trên những ngọn đồi ở bờ phải có các quan sát viên. Điều đó có nghĩa là toàn bộ khu vực Azovstal đều nằm trong tầm quan sát của họ.

Vì vậy, chúng tôi chỉ có thể đi lại trong những khu nhà còn nguyên vẹn phần mái.

Khi cần đi vệ sinh, tôi phải lên trên vì không thể giải quyết nhu cầu ở dưới tầng hầm. Đó là một phòng thay đồ của công nhân nữ. Mỗi lần bước vào, chúng tôi lại nhìn thấy những hư hại mới.

Và khi chúng tôi rời khỏi nhà máy, chú chó Adolf đã nằm ngửa xuống đất rồi lăn lộn trên thảm cỏ.

Đó là một cảnh tượng vô cùng xúc động.

Phóng viên: Số phận của chú chó sau đó ra sao? Các bà bị đưa đến Olenivka, vậy còn nó?

Tetiana: Ira đã nhờ các chỉ huy tìm cách thỏa thuận với phía Nga để cô ấy không bị tách khỏi chú chó.

Yêu cầu ấy được chấp thuận.

Khi chúng tôi rời khỏi nhà máy, có một đại tá Nga mỉm cười và nói: “Ôi, chú chó đáng yêu quá!”. Ông ta cam đoan rằng mọi chuyện sẽ ổn.

Nhưng ngay khi chúng tôi đến Olenivka, họ lập tức tách Adolf khỏi Ira, buộc nó ở ngoài sân.

Tội nghiệp chú chó, nó sủa suốt hai ngày như thể trách móc chúng tôi: “Các người đi đâu cả rồi? Sao lại để tôi một mình ở đây?”.

Sau đó, họ đưa nó vào khu chuồng chó.

Ira được đưa ra ngoài để cho nó ăn vì nó không cho bất kỳ ai khác đến gần.

Vài ngày sau, một người đàn ông dân sự nào đó đến. Ira được gọi ra để bàn giao Adolf cho người này.

Bình thường, Adolf là một chú chó rất giàu cảm xúc, thường xuyên kêu lên vì sung sướng. Nhưng lần ấy, nó lại tỏ ra vô cùng bình tĩnh.

Ira kể rằng khi cô ấy đặt nó vào trong xe, nó thậm chí không nhìn cô ấy.

Nó đã hiểu rằng mình bị phản bội.

Phóng viên: Trong các cuộc phỏng vấn trước đây, bà từng nói rằng tại Olenivka, các bà được đối xử tương đối bình thường.

Tetiana: Chỉ đến khi chuyển đến Taganrog, chúng tôi mới hiểu rằng ở Olenivka, người ta vẫn còn đối xử với chúng tôi như con người.

Điều kiện sinh hoạt ở đó vô cùng kinh khủng.

Đó là một trại giam cũ đã đóng cửa, sau đó được mở cửa trở lại.

Mọi thứ đều xuống cấp. Hệ thống thoát nước liên tục rò rỉ và vỡ đường ống, có ngày xảy ra vài lần.

Gọi đó là nhà vệ sinh thì quá lời. Thực chất chỉ là một cái lỗ trên sàn nhà. Muốn xả nước phải dùng chai nhựa.

Nước sinh hoạt và nước uống đều được cấp bằng những chai như vậy.

Được nhận bốn chai nước uống mỗi ngày đã là điều may mắn.

Chúng tôi ngay lập tức bị đưa vào căn buồng số 6 nổi tiếng.

Phóng viên: Tôi đọc được rằng căn buồng này được sử dụng để trừng phạt tù nhân.

Tetiana: Đúng vậy.

Mặc dù chúng tôi vốn đã bị giam trong khu cách ly kỷ luật đặc biệt, một bộ phận có chế độ quản lý cực kỳ nghiêm ngặt, nhưng nơi tồi tệ nhất trong đó chính là căn buồng số 6.

Trong phòng chỉ có hai chiếc giường gỗ dành cho tù nhân, nhưng số người bị nhốt ở đó dao động từ 6 đến 11 người trong những thời điểm khác nhau.

Tất cả đều là phụ nữ từng rời khỏi Azovstal.

Không chỉ việc ngủ mà ngay cả việc ngồi cũng vô cùng khó khăn. Mỗi người phải tự tìm cách xoay xở chỗ của mình.

Phóng viên: Đàn ông bị tra tấn rất tàn bạo ở đó. Còn phụ nữ thì sao?

Tetiana: Chúng tôi được đối xử có phần nhẹ nhàng hơn. Nhưng chúng tôi nghe rất rõ những gì diễn ra trong phòng tra tấn.

Phòng đó nằm ở tầng hai. Giữa các tầng, hành lang không có sàn bê tông mà chỉ có những tấm lưới sắt, vì vậy âm thanh vọng xuống khiến chúng tôi có cảm giác mọi chuyện đang diễn ra ngay bên cạnh.

Chúng tôi không thể tưởng tượng người ta có thể làm gì với một con người để khiến họ phải gào thét như vậy.

Sau này, những người lính bịt miệng các tù binh bằng băng dính.

Mỗi khi nghe tiếng họ bóc cuộn băng dính, chúng tôi biết rằng ngay sau đó sẽ là những tiếng rên rỉ, rồi những tiếng thét đau đớn không thể chịu đựng nổi.

Điều đó khiến tất cả chúng tôi vô cùng suy sụp về tinh thần.

Phóng viên: Đêm rạng sáng ngày 29/7, một vụ nổ xảy ra tại một trong những khu nhà ở Olenivka, nơi có 193 tù binh. Theo các điều tra viên, chuyên gia Ukraine và lời khai của những người sống sót, phía Nga đã sử dụng súng phun lửa phản lực Shmel hoặc đặt chất nổ bên trong tòa nhà.

49 tù binh thiệt mạng, khoảng 130 người bị thương.

Tetiana: Xung quanh trại giam này thường xuyên xảy ra các vụ nổ.

Những người quản lý luôn trách móc chúng tôi: “Đó là người của các người bắn đấy”.

Nhưng quân đội Ukraine ở rất xa, không thể bắn tới đó. Chính lực lượng chiếm đóng đã pháo kích khu vực này.

Đêm hôm ấy, chúng tôi thức giấc bởi một tiếng nổ rất lớn. Lúc đó chúng tôi không hiểu chuyện gì đã xảy ra.

Đúng lúc ấy, một nhóm cai ngục chuyên tra tấn tù nhân đang trực. Hai người trong số họ nhanh chóng đóng các ô cửa nhỏ trên cửa phòng giam, nơi thức ăn được đưa vào. Những ô cửa này thường được mở ra vì trong phòng rất ngột ngạt.

Có lẽ họ muốn chúng tôi không nghe thấy những gì đang diễn ra bên ngoài.

Một người hét lên:

“Tất cả im lặng! Nếu đứa nào dám hé răng, tao sẽ bắn ngay tại chỗ!”.

Sau đó họ chạy đi đâu đó, miệng còn cười khúc khích.

Giọng nói của họ đầy vẻ khoái trá.

Còn chúng tôi cảm nhận được một điều gì đó vô cùng kinh khủng, một tai họa vừa xảy ra.

Sáng hôm sau, những tin đồn bắt đầu truyền đến phòng giam. Người ta nói rằng một khu nhà đã bị pháo kích, xảy ra hỏa hoạn và có rất nhiều người thiệt mạng.

Nhưng sự thật về những gì đã xảy ra, tôi chỉ được biết sau khi được giải thoát, qua lời kể của những người lính từng bị giam trong khu nhà đó.

“Chúng liên tục nói rằng Ukraine gần như đã không còn nữa”

Phóng viên: Những người từng bị giam cầm đều nói rằng điều đáng sợ nhất chính là sự không biết gì, hoàn toàn bị cắt đứt thông tin. Bà có biết được điều gì về tình hình Ukraine và mặt trận không?

Tetiana: Họ liên tục nói với chúng tôi rằng Ukraine gần như chẳng còn gì nữa, rằng quân đội Nga đã tiến rất xa, rằng khắp nơi không còn nước uống và chính quyền Ukraine đang bán điện ra nước ngoài.

Thông điệp chính mà họ muốn truyền đạt là:

“Các người chẳng cần thiết với ai cả. Các người sẽ thối rữa ở đây. Hãy nhập quốc tịch Nga đi!”.

Ngay cả một số người trong số họ tỏ ra thương cảm với chúng tôi cũng tin vào những lời tuyên truyền ấy.

Có người nói:

“Các người trở về bằng cách nào? Chẳng phải các người sẽ bị bỏ tù ở đó sao?”.

Chúng tôi trả lời rằng nếu được trở về quê hương, chúng tôi sẵn sàng ngồi tù cũng được.

Về tin tức, trong số các tù binh cũng có những nhân viên y tế. Họ được đi lại tương đối tự do trong khu vực trại giam. Nếu nghe được thông tin gì, họ sẽ kể lại cho chúng tôi.

Ngoài ra, tại Olenivka, họ còn mở đài phát thanh địa phương cho chúng tôi nghe.

Hầu như không có thông tin gì về các hoạt động quân sự. Thay vào đó, họ liên tục nói rằng Donetsk đang sống một cuộc sống dân sự bình thường: có các sự kiện giải trí, hòa nhạc, nghệ sĩ đến biểu diễn, cuối tuần tổ chức lễ hội trong công viên và trẻ em sẽ được phát kem miễn phí.

Nhưng cùng lúc đó, họ lại cảnh báo về những quả mìn “Lepestok” rải rác khắp nơi và nói rằng trên bầu trời có rất nhiều máy bay không người lái của Ukraine.

Tôi nghĩ: Nếu có nhiều mìn và máy bay không người lái như vậy thì tại sao các người lại thông báo sẽ tổ chức một lễ hội đông người trong công viên?

Những câu chuyện đáng sợ của họ về việc “Ukraine đã ném bom Donbas suốt tám năm” rõ ràng chỉ là những lời dối trá trắng trợn.

“Tất cả chúng tôi đều ký vào một tờ giấy có câu: Tôi muốn trở về Ukraine”

Phóng viên: Một số người từng trò chuyện với tôi kể rằng đôi khi các cai ngục cũng thể hiện chút nhân tính: người thì cho tù nhân một quả táo, người thì đánh đập ít hung hãn hơn những người khác.

Tetiana: Khi đến Taganrog, tôi mới hiểu rằng những người ở Olenivka dù sao cũng từng là công dân của chúng tôi, và họ vẫn còn là con người.

Đồ đạc của chúng tôi được để trong một căn phòng riêng. Chúng tôi được phép lấy một số vật dụng từ những chiếc túi lớn của mình. Chúng tôi cũng có thể xin ra ngoài đi dạo.

Một số người nói:

“Các người đang bị trừng phạt, không được phép đi dạo”.

Chúng tôi chẳng biết mình đã phạm lỗi gì, nhưng họ cứ nói chúng tôi bị trừng phạt, thế thôi.

Tuy nhiên, vẫn có những người cho chúng tôi ra ngoài hít thở không khí.

Có lần, một hoặc hai quả đạn cối rơi xuống sân, tôi không còn nhớ chính xác.

Hôm đó, một nhân viên có thiện cảm với chúng tôi đang trực. Anh ta đã mở tất cả các phòng giam và cho chúng tôi ra hành lang, thực hiện quy tắc “hai bức tường” để tránh mảnh văng.

Khoảnh khắc ấy, chúng tôi được gặp những tù binh khác.

Đó thực sự là một sự kiện lớn đối với chúng tôi, không hề nói quá.

Trong số chúng tôi có một phụ nữ mang thai, là bác sĩ của Lữ đoàn Thủy quân lục chiến số 36.

Một nữ nhân viên y tế của đơn vị đó cũng bị giam cùng chúng tôi kể rằng cô gái ấy là một người rất tốt.

Chúng tôi vô cùng lo lắng rằng cô ấy có thể phải sinh con ngay trong trại giam, bởi chúng tôi sợ người ta sẽ cướp đứa trẻ khỏi tay cô ấy.

Một số nhân viên trại giam đã mang trái cây, chuối đến cho cô ấy và cấp khẩu phần ăn nhiều hơn.

Tôi tin chắc rằng ở Nga, điều đó sẽ không xảy ra.

Phóng viên: Có một chi tiết khiến tôi rất xúc động. Bà từng nói: “Trong trại giam Olenivka không có gương, vì vậy lần đầu tiên tôi nhìn thấy khuôn mặt mình đã thay đổi đến mức nào là khi đến Taganrog. Và tôi đã kinh hoàng”.

Tetiana: Đúng vậy.

Các bạn có nhớ cuốn tiểu thuyết “Chân dung Dorian Gray” của Oscar Wilde không? Cuối cùng, người họa sĩ ấy đã biến thành một con người như thế nào?

Trong phòng giam ở nhà tù Taganrog có một chiếc gương.

Sau một thời gian rất dài không được nhìn thấy chính mình, khi nhìn vào gương, tôi đã thực sự hoảng sợ.

Phóng viên: Các tù binh kể rằng tại các nhà tù Nga, họ thường phải trải qua cái gọi là “nghi thức tiếp nhận”. Những người mới đến bị lột quần áo, buộc đi qua một hàng người để bị đánh đập dã man bằng chân, dùi cui cao su, súng điện và thậm chí bị chó tấn công.

Bà có phải trải qua chuyện đó không?

Tetiana: Không, may mắn thay, tôi đã không phải trải qua điều đó.

Tại Taganrog, những người cai ngục là phụ nữ. Tôi thường thấy họ dường như rất muốn đánh chúng tôi, nhưng có lẽ họ đã nhận được lệnh không được động vào chúng tôi.

Tuy nhiên, mỗi khi cho chúng tôi ra ngoài đi dạo, họ đều bắt chúng tôi chạy thật nhanh và dùng dùi cui đánh vào lưng từng người.

Có thể thấy rõ họ cảm thấy thích thú với việc đó.

Mỗi ngày hai lần, chúng tôi bị lùa ra khỏi phòng giam để kiểm tra.

Chúng tôi phải đứng quay mặt vào tường trong tư thế hình ngôi sao: hai chân dang rộng, hai tay đưa ra hai bên, lòng bàn tay hướng ra ngoài.

Người nữ cai ngục luôn hét lên:

“Dang chân rộng hơn nữa!”.

Sau đó bà ta tiến đến và dùng hết sức đánh vào một bên chân.

Các cô gái đều có những vết bầm tím khủng khiếp ở mặt trong cẳng chân.

Chúng tôi sợ rằng một ngày nào đó, dây chằng ở khớp hông của ai đó sẽ bị đứt.

Tôi có phần may mắn hơn. Sau khi bị đánh ngã ba lần – lần đầu là vô tình, hai lần sau tôi cố ý ngã – họ không đánh tôi nữa.

Có lẽ họ nghĩ tôi đã già và đứng không vững.

Có lần, khi ngã xuống, tôi làm bật cả một đoạn ống thoát nước cũ trên tường. May mắn là đường ống ấy không còn sử dụng. Nếu không, cả căn phòng đã bị chất thải tràn ngập.

Phóng viên: Họ có đề nghị bà hợp tác với họ hoặc ở lại Nga không?

Tetiana: Không.

Họ có thể đề nghị tôi điều gì chứ? Khi ấy tôi đã 70 tuổi.

Tại Olenivka, họ gọi chúng tôi đến những cuộc nói chuyện như vậy vài lần.

Cuối cùng, tất cả chúng tôi đều ký vào một tờ giấy nào đó, trong đó có câu:

“Tôi muốn trở về Ukraine”.

Những bữa ăn trong nhà tù Taganrog

Phóng viên: Họ cho bà ăn những gì ở Taganrog?

Tetiana: Buổi sáng là một chút cháo hoặc mì ống nấu nhừ với sữa.

Thức ăn được đựng trong một chiếc đĩa kim loại phẳng, có lẽ chỉ khoảng nửa muôi cháo.

Khẩu phần rất ít.

Đôi khi họ cho chúng tôi cháo bột báng pha với sữa ấm, nhưng bột thậm chí còn chưa kịp nở.

Bữa trưa là một loại súp nào đó, thường có những loại rau đã gần thối, được thái nhỏ.

Nếu súp có củ cải đường thì tất cả rau trong đó đều chuyển sang màu đen.

Đôi khi trong súp còn có cả thịt sống.

Có lẽ ai đó định lấy trộm thịt, nhưng đúng lúc có đoàn kiểm tra đến nên họ vội vàng ném thịt vào nồi.

Ngoài ra còn có cháo nấu với thịt. Đôi khi món này cũng có thể ăn được.

Bữa tối thường là khoai tây hoặc cháo với cá.

Có những lần, trước khi phát thức ăn, chúng tôi nghe thấy tiếng nữ cai ngục cười lớn và nhai thức ăn.

Sau đó, trong đĩa của chúng tôi chỉ còn lại những thứ thừa từ cá: đầu và xương.

Phóng viên: Con trai một người bạn của tôi từng bị giam 18 tháng. Anh ấy kể rằng họ thường cho tù nhân ăn vỏ khoai tây luộc chưa rửa sạch, trộn với một loại cá không rõ là gì.

Tetiana: Không, khoai tây của chúng tôi đã được gọt vỏ. Nhưng nếu trong khẩu phần có một hoặc hai củ khoai tây thì chúng tôi đã vui lắm rồi.

Thức ăn được phát bởi các tù nhân người Nga.

Có một tù nhân đối xử với chúng tôi tương đối tốt, thường phát khẩu phần đầy đủ. Nhưng một người khác thì vô cùng căm ghét chúng tôi.

Ở đó có tám phòng giam, mỗi phòng có ba phụ nữ.

Chúng tôi được phát thức ăn đầu tiên, vì vậy có thể ăn tương đối thong thả.

Những cô gái ở các phòng cuối cùng thì khác. Họ thường bị bỏng vì ngay sau khi phát thức ăn, cai ngục đã ra lệnh thu lại bát đĩa.

Bánh mì thì được cấp tương đối đầy đủ. Buổi sáng mỗi người nhận được một miếng khá lớn, đôi khi thậm chí mỗi người được cả một ổ bánh mì.

So với Olenivka, điều kiện ăn uống ở Taganrog tốt hơn một chút: khẩu phần lớn hơn và thức ăn đa dạng hơn.

Còn tại Olenivka, họ chỉ cho chúng tôi ăn đủ để không chết.

Tôi đã giảm hơn 30 kg ở đó.

Cháo thì loãng như nước, súp chỉ có một miếng bắp cải nổi lềnh bềnh. Nếu may mắn thì có thêm một củ khoai tây. Bữa tối là cháo với cá ôi thiu.

Tôi không thể ăn bữa tối ở đó nên thường nhường hết cho các cô gái.

Mặc dù thức ăn rất kinh khủng, các cô gái đáng thương vẫn cố ăn vì cơ thể trẻ tuổi của họ tiêu hao năng lượng rất nhanh.

Tôi thực sự rất thương họ.

Những người thuộc lực lượng cái gọi là “DNR” canh giữ chúng tôi cũng luôn có ánh mắt đói khát.

Chúng tôi nhận thấy họ chẳng hề được sống sung túc. Qua những cuộc trò chuyện, chúng tôi nghe nói rằng ngay cả nước uống và thực phẩm cũng rất thiếu thốn đối với họ.

Phóng viên: Một tù binh từng kể với tôi rằng trong phòng giam thường xuyên xảy ra tranh cãi giữa các tù nhân, chủ yếu là vì thức ăn. Con người không thể chịu đựng được cơn đói.

Tetiana: Không, chúng tôi không xảy ra chuyện như vậy.

Tại Olenivka, đôi khi cũng có một vài tranh cãi vì quá nhiều người bị nhốt trong một không gian nhỏ. Có người khó chịu vì lúc nào cũng có người đi qua đi lại trước mặt mình.

Mỗi người có một tính cách khác nhau. Người này nói điều gì đó, người kia đáp lại, rồi cả hai giận nhau.

Nhưng chúng tôi cố gắng tranh luận thật nhỏ tiếng vì cai ngục lập tức quát:

“Các người làm gì ở đó? Muốn bị trừng phạt ngay bây giờ không?”.

Nhưng họ còn có thể trừng phạt chúng tôi bằng cách nào nữa? Chúng tôi vốn đã sống trong những điều kiện kinh khủng như vậy rồi.

Trong số chúng tôi có một cô gái rất đau khổ vì phải ở trong không gian kín suốt ngày.

Chúng tôi cố chịu đựng, còn cô ấy thì thường xuyên bồn chồn.

Vài lần cô ấy được đưa đi làm việc, lau hành lang và nhà vệ sinh. Nhưng đối với cô ấy, chỉ cần được rời khỏi phòng giam cũng đã là một niềm hạnh phúc.

Sau đó, cô ấy luôn tìm cách để được đi làm trở lại.

Khi họ không cho cô ấy làm công việc đó nữa, cô ấy gần như phát điên vì không thể chịu đựng nổi.

Và đôi khi cô ấy cũng khiến chúng tôi căng thẳng theo.

“Tôi đã hoảng sợ khi nhìn thấy khuôn mặt mình trong gương sau những tháng ngày bị giam cầm”

Phóng viên: Bà đã phải sống nhiều tháng liên tục trong một căn phòng chật hẹp, ngột ngạt. Các bà nói chuyện gì với nhau, nhớ lại điều gì và mơ ước điều gì ngoài việc được trở về nhà?

Tetiana: Chúng tôi kể cho nhau nghe đủ thứ chuyện.

“Tequila” – tức Svitlana Perekopna – rất giỏi kể những câu chuyện hài hước về mẹ, mẹ chồng và chồng mình.

Đôi khi chúng tôi cũng nói chuyện phiếm.

Nói chung, đó chỉ là những câu chuyện phụ nữ hết sức bình thường.

Các cô gái chủ yếu nói về những món ăn mà họ muốn được thưởng thức.

“Ngày nào được ra khỏi đây, tôi sẽ vào cửa hàng đầu tiên nhìn thấy, mua một thanh sô-cô-la thật lớn, ngồi ngay trước cửa rồi ăn hết”.

Họ vô cùng đau khổ vì đói.

Còn tôi lại nghĩ khác.

Không, tôi không muốn sô-cô-la hay món bắp cải cuốn thịt. Tôi chỉ muốn được tự do, muốn vào rừng.

Nhà tôi nằm phía trên một khe núi. Nơi đó rất cổ kính, cây cối mọc um tùm, có những cây bạch dương và dương cao lớn.

Tôi rất thích đi dạo ở đó.

Vì vậy, điều tôi mơ ước chính là được trở về nơi ấy.

Chúng tôi còn chia sẻ với nhau các công thức nấu ăn. Có một người thậm chí còn ghi chép lại.

Ở Olenivka, chúng tôi vẫn có thể viết một chút gì đó. Nhưng ở Taganrog, chúng tôi không có giấy, không có bút, chẳng có bất cứ thứ gì.

Họ chỉ cho chúng tôi mượn sách để đọc.

Cũng có những cuốn sách khá hay, gồm văn học Anh và Mỹ.

Có lần, một người bạn cùng phòng được đưa cho cuốn sách viết về Kutuzov và người ta nói sẽ kiểm tra xem cô ấy có thực sự đọc sách hay không.

Sau đó họ đặt câu hỏi.

Chúng tôi cũng giúp cô ấy trả lời vì trong lúc buồn chán, chúng tôi đã đọc cuốn sách ấy.

Phóng viên: Còn những nhu cầu sinh hoạt cơ bản như tắm rửa và giặt giũ?

Tetiana: Mỗi tuần chúng tôi chỉ được tắm một lần, và phải tắm thật nhanh.

Quần áo được giặt trong bồn rửa.

Đôi khi chúng tôi thậm chí còn có nước ấm.

Khi đến Olenivka, chúng tôi vẫn mặc quần áo mùa thu – xuân, áo khoác nỉ và những thứ tương tự, bởi tháng 5 khi ấy vẫn còn khá lạnh.

Phần lớn chúng tôi mặc quân phục. Một số người đã thay sang quần áo dân sự ngay tại Azovstal vì ở đó có nhiều đồ cứu trợ nhân đạo.

Riêng tôi và Ira vẫn mặc nguyên quân phục trong suốt thời gian đó.

Tại Taganrog, họ phát cho chúng tôi quần áo tù nhân, gồm quần, áo sơ mi và áo khoác.

Tất cả đều màu xanh lá cây và làm bằng chất liệu tổng hợp.

Vải cứng như thủy tinh, mỗi khi cử động lại phát ra tiếng sột soạt.

Đồ lót là loại quần rộng giống quần đùi nam, đã được sử dụng rất lâu.

Chúng cũ đến mức những đường chỉ may gần như sắp rách toạc.

Mỗi người chỉ được phát một chiếc quần lót.

Khi giặt nó, chúng tôi chỉ còn cách mặc quần dài mà không có đồ lót.

Những chuyện như thế này cũng cần được kể lại.

Phóng viên: Còn những nhu cầu riêng của phụ nữ? Tôi từng đọc một cuộc phỏng vấn với một phụ nữ ở Kherson. Bà ấy kể rằng các cai ngục mang băng vệ sinh đến nhưng bắt họ thay ngay trước mặt mình, rồi cười cợt khi nhìn cảnh đó. Đó là trò tiêu khiển của những kẻ vô nhân tính. Các bà có được cấp băng vệ sinh không?

Tetiana: Họ có phát, nhưng rất ít.

Tuy nhiên, tất cả các cô gái đều mất kinh nguyệt ngay từ khi còn ở Olenivka.

Tôi nghĩ nguyên nhân là do đói ăn.

Chỉ những người được đưa vào đội làm bánh mì ba ca mới còn kinh nguyệt. Họ được cấp khẩu phần ăn tốt hơn, được mang riêng đến lò bánh.

Ngoài ra, họ còn tự sấy bánh mì thành bánh khô để dành.

Họ cũng được ra sân, tức là chế độ sinh hoạt tương đối tự do hơn.

Ngoại hình của họ hoàn toàn khác chúng tôi. Họ không có vẻ xanh xao, xám xịt như những người còn lại.

Tình trạng đó tiếp tục ở Taganrog.

Những người đã mất kinh nguyệt thì vẫn không có lại.

Trong phòng giam của chúng tôi có một cô gái làm việc ở lò bánh mì. Cô ấy vẫn có kinh nguyệt bình thường, trong khi một cô gái cùng tuổi thì không.

Phóng viên: Các bà có được liên lạc với người thân không?

Tetiana: Ban đầu ở Olenivka, họ khuyến khích chúng tôi gọi điện về nhà, nhưng muốn được gọi điện thì phải có thành tích tốt hoặc phải được cho phép.

Thứ nhất, tôi không nhớ bất kỳ số điện thoại nào.

Thứ hai, tôi biết nói gì với người thân đây?

Có lần, “Ptashka” – tức Kateryna Polishchuk – được phép gọi điện cho mẹ.

Cô ấy chạy về với chúng tôi trong trạng thái hạnh phúc đến mức mặt đỏ bừng.

Cô ấy nói rằng quân đội Ukraine đã giải phóng Kherson, đang đánh đuổi và đánh bại quân Nga.

Chúng tôi vô cùng vui mừng khi nghe được tin ấy.

Sau đó, một số người khác cũng muốn gọi điện cho gia đình. Một vài người được phép, nhưng sau đó họ lại thay đổi ý định.

Còn tại Taganrog, không ai được gọi điện cho bất kỳ ai.

Những cuộc thẩm vấn và tuyên truyền của Nga

Phóng viên: Bà có bị các nhân viên Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) thẩm vấn không?

Tetiana: Có những cuộc thẩm vấn, nhưng tôi không biết ai là người thực hiện vì chẳng ai giới thiệu danh tính.

Họ quan tâm đến vấn đề “khủng bố”.

Họ hỏi:

“Bà có chứng kiến vụ nổ tại bệnh viện phụ sản Mariupol không? Có phải Azov đã cho nổ nhà hát kịch và bắn vào đoàn xe dân thường? Bà có nhìn thấy hoặc nghe nói về việc các chiến sĩ Azov ngồi trong nhà thờ, rồi một phụ nữ mang thai chạy vào đó để tránh pháo kích, nhưng họ đã cưỡng hiếp cô ấy và khắc hình chữ thập ngoặc lên bụng cô ấy không?”.

Phóng viên: Lại là một câu chuyện bịa đặt kiểu “cậu bé mặc quần lót”!

Tetiana: Đúng vậy.

Họ đặt khoảng mười câu hỏi như thế, thậm chí còn nhiều hơn.

Tất nhiên, tôi phủ nhận tất cả và không tranh luận với họ rằng những chuyện như vậy không thể xảy ra.

Nhưng họ hét vào mặt tôi:

“Bà là người Liên Xô cơ mà!”.

Họ chỉ đơn giản là dựng lên những cáo buộc này.

Tại Olenivka, các cai ngục đôi khi nói:

“Ở Mariupol sẽ có một phiên tòa công khai. Các chiến sĩ Azov sẽ bị treo cổ trên những cột đèn”.

Đừng nghi ngờ gì cả, họ rất muốn làm điều đó, nhưng khi ấy có điều gì đó khiến kế hoạch của họ không thành hiện thực.

Phóng viên: Các chiến sĩ nam kể rằng họ liên tục bị gây áp lực bằng những lời đe dọa: “Các người chẳng cần thiết với ai cả. Với những tội ác đã gây ra, các người sẽ bị kết án tù chung thân”.

Tetiana: Những lời đó không tác động nhiều đến tôi.

Khi nghe họ nói: “Các người sẽ chết mục xương dưới hàng rào của chúng tôi”, tôi chỉ cười thầm trong bụng.

Nhưng thực sự tôi rất sợ một điều: đừng để mình chết ở nơi này.

Chỉ cần vượt qua biên giới, tôi sẵn sàng ngã xuống cũng được, miễn là không phải chết ở Nga, không phải ở Taganrog.

Đó là nỗi sợ duy nhất của tôi.

Phóng viên: Họ có ép bà trả lời phỏng vấn các nhà tuyên truyền của Điện Kremlin không?

Tetiana: Riêng nhóm chúng tôi thì không.

Một lần ở Olenivka, họ gọi chúng tôi đến và nói rằng cần trả lời phỏng vấn một cô gái nào đó, người rất quan tâm đến Azov.

Có sáu người chúng tôi và tất cả đều từ chối.

Tôi nhìn thấy mặt viên giám đốc trại giam đỏ bừng lên vì tức giận. Ông ta gần như phát điên.

Nhưng ông ta không có cách nào trừng phạt chúng tôi.

Chúng tôi đã bị nhốt trong căn buồng số 6 khủng khiếp ấy rồi.

Chúng tôi đứng trước người phụ nữ mảnh mai kia khoảng nửa giờ, sau đó mọi chuyện kết thúc.

Ngay trong ngày hôm đó, một lúc sau, họ đưa “Gratsiya” – tức Svitlana Vorova – vào phòng giam của chúng tôi.

Chúng tôi hỏi:

“Có chuyện gì vậy?”.

Cô ấy trả lời:

“Tôi không muốn trả lời phỏng vấn”.

Thế là họ tìm được cách trừng phạt cô ấy: nhốt cô ấy vào cùng chúng tôi.

Phóng viên: Tại Taganrog, họ còn sử dụng một hình thức tra tấn tinh thần rất tàn nhẫn: ép các bà nghe nhạc Nga và hát quốc ca Nga.

Tetiana: Việc phải nghe những bài hát yêu nước của Nga từ sáng đến tối, với âm lượng cực lớn, thực sự là một cực hình.

Ngày mới bắt đầu bằng bài hát “Hồng quân mạnh nhất”, sau đó là những bài hát về quân đội Nga trên nền giai điệu của các ca khúc Liên Xô cũ, rồi những bài hát về “DNR”.

Ví dụ, có bài hát kể về một nữ xạ thủ bắn tỉa Ukraine đã giết một chàng trai 18 tuổi ở Donetsk, người đang chiến đấu.

Xen kẽ giữa những bài hát ấy là quốc ca Nga.

Ngay khi những âm thanh đầu tiên của quốc ca vang lên, chúng tôi phải lập tức đứng dậy.

Ban ngày, họ cho phép chúng tôi ngồi trên ghế băng, nhưng khi quốc ca được bật lên, chúng tôi phải đứng trước cửa, quay mặt vào tường và hát thật to để họ nghe thấy.

Nếu chúng tôi hát nhỏ hơn tiếng phát ra từ radio, những người phụ nữ cai ngục sẽ hét lên:

“Hát to hơn nữa!”.

Quốc ca được phát với nhiều phiên bản khác nhau.

Chúng tôi thích nhất phiên bản do trẻ em hát.

Còn khi đến lượt ca sĩ Leps thì thật kinh khủng.

Có lần, trong hai hoặc ba ngày, họ không bật nhạc. Nhưng chúng tôi lại nghe thấy tiếng những chàng trai ở tầng dưới đang bị tra tấn và gào thét.

Sau đó, màn tra tấn bằng âm nhạc lại tiếp tục.

Họ chỉ tắt nhạc sau bữa tối.

Những hình ảnh không thể quên của cuộc chiến

Phóng viên: Những hình ảnh nào của cuộc chiến toàn diện sẽ còn in đậm trong ký ức bà suốt cuộc đời?

Tetiana: Thực ra có rất nhiều.

Đầu tiên là hình ảnh một tòa nhà dân cư ba tầng ở Mariupol bốc cháy.

Tòa nhà đó từng được các tù binh Đức xây dựng. Nó cháy liên tục khoảng một tuần.

Hình ảnh tiếp theo là những lần tôi đưa một chú chó trong doanh trại đi dạo vào khoảng 3–4 giờ sáng.

Chú chó rất sợ tiếng động. Chỉ khi pháo kích tạm lắng xuống, tôi mới có thể đưa nó ra ngoài.

Tôi thường nhớ đến căn buồng số 6 ngột ngạt ấy. Cửa sổ bị bịt kín bằng một tấm kim loại gỉ sét, trên đó có những lỗ nhỏ được đục bằng đinh để ánh sáng mặt trời lọt vào.

Và tôi cũng nhớ khoảnh khắc mình kinh hoàng khi nhìn vào gương, nhận ra cảnh tù đày đã biến đổi mình như thế nào.

Khuôn mặt tôi trở nên cứng đờ, đôi mắt sắc lạnh.

Khi ấy tôi cố mỉm cười với chính mình, nhưng đó không phải là nụ cười. Nó giống như một cái nhe răng đầy dữ tợn.

Phóng viên: Những câu chuyện của các tù binh Ukraine có thể trở thành chất liệu cho nhiều bộ phim, giúp thế giới hiểu được “thế giới Nga” thực sự là gì.

Tetiana: Đúng vậy, có quá nhiều chất liệu để viết kịch bản.

Nhưng ngay cả người Ukraine cũng cần được nhìn thấy tất cả những điều này, bởi xung quanh vẫn còn rất nhiều người “mù quáng”.

Trước đây, một số người chẳng lên tiếng gì, nhưng bây giờ cái đám đông vô tri ấy lại bắt đầu lên tiếng.

Họ không hiểu rằng nếu người Nga tiến vào, chính họ cũng sẽ không sống sót. Họ sẽ bị tiêu diệt, và trước khi bị giết, họ còn phải chịu những hành động hành hạ vô cùng tàn bạo.

Phóng viên: Sau tất cả những gì đã trải qua, bà hoàn toàn có quyền nghỉ ngơi. Nhưng bà lại trở về Azov.

Tôi xin trích lại lời bà từng nói:

“Tôi không thể hình dung cuộc sống của mình theo một cách nào khác. Chừng nào còn có thể giúp ích cho mọi người, tôi vẫn muốn ở bên họ. Điều đó giúp tôi dễ dàng chờ đợi những chàng trai của chúng ta trở về từ cảnh tù đày. Và đơn giản là tôi cảm thấy dễ sống hơn khi được ở đây”.

Tetiana: Tôi đã trải qua sáu tháng phục hồi chức năng. Sức khỏe của tôi hồi phục tốt và tôi được điều trị chu đáo.

Tôi muốn tiếp tục làm việc khi mình vẫn còn đủ sức khỏe.

Tôi rất nhớ những chàng trai của chúng tôi.

Mặc dù hiện tại tôi được điều chuyển sang một đơn vị mà không có những người lính cũ của mình, nhưng thỉnh thoảng chúng tôi vẫn gặp nhau.

Đối với tôi, việc được nhìn thấy và trò chuyện với những người đã sống sót sau tất cả những chuyện đó có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Hiện nay, tôi là nhân viên quân y của tiểu đoàn bảo đảm hậu cần.

Tôi theo dõi sức khỏe của các tài xế, kiểm tra tình trạng sức khỏe trước khi họ lên đường làm nhiệm vụ.

Họ cũng bị ốm, cần được điều trị, đôi khi tôi còn phải đưa họ đến bệnh viện.

Đây là công việc hậu phương, nhưng vô cùng cần thiết.

Về lý thuyết, để bảo đảm cho một người lính có thể chiến đấu tốt, cần có bảy người phục vụ ở hậu phương.

Nhưng trong quân đội của chúng tôi, không có đủ bảy người như vậy.

Đơn giản là chúng tôi đang thiếu nhân lực.

“Chúng ta cần phải tỉnh ngộ và nhìn nhận lại nước Nga”

Phóng viên: Người ta thường nói rằng những thử thách trong cuộc đời không đến một cách vô nghĩa, mà để chúng ta hiểu ra điều gì đó rất quan trọng.

Chắc hẳn bà đã suy nghĩ rất nhiều về điều này. Theo bà, vì sao tất cả chúng ta lại phải trải qua những năm tháng đau thương như vậy?

Tetiana: Tôi nghĩ rằng điều đó xảy ra để chúng ta không còn dao động nữa.

Cho đến tận phút cuối, chúng ta vẫn nghĩ rằng Nga là một quốc gia thân thiện, còn người Nga là những con người rất gần gũi với chúng ta về tinh thần.

Cuộc chiến này buộc chúng ta phải nhìn thấy rằng mình đã sai lầm đến mức nào.

Khi bị bắt và đưa đến Nga, tôi mới thực sự hiểu giữa chúng ta tồn tại một vực sâu ngăn cách lớn đến thế nào.

Chúng ta hoàn toàn khác nhau.

Phóng viên: Hoàn toàn đồng ý.

Tetiana: Ngay cả khi ở cái gọi là “DNR”, tôi cũng chưa từng có cảm giác như vậy.

Có lẽ ở một nơi nào đó trên thiên đường, người ta đã quyết định rằng chúng ta nhất thiết phải tỉnh ngộ.

Để cuối cùng chúng ta mở mắt ra.

Mặc dù cho đến tận bây giờ, vẫn còn rất nhiều người chưa làm được điều đó.

Phóng viên: Còn đối với riêng bà, những trải nghiệm ấy mang lại điều gì?

Tetiana: Để tôi thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về Nga và người Nga.

Trước đây, tôi luôn nghĩ rằng không có dân tộc nào xấu cả. Trong bất kỳ dân tộc nào cũng chỉ có một số cá nhân tồi tệ.

Nhưng giờ đây tôi biết rằng trên hành tinh này tồn tại một dân tộc vô cùng tồi tệ.

Tôi đã lựa chọn con đường này và đã đi qua nó, nhưng hành trình vẫn chưa kết thúc.

Đó cũng là một phép thử khác để tôi nhìn lại chính mình trong những hoàn cảnh như vậy: Tôi là ai? Tôi thực sự là người như thế nào?

Và còn một điều nữa.

Khi mọi người hỏi liệu tôi có cảm thấy mệt mỏi vì phải liên tục trả lời phỏng vấn hay không, tôi luôn nói:

“Không. Chừng nào người ta còn muốn hỏi, tôi sẽ còn kể. Mọi người cần phải biết những chuyện này”.

Chừng nào cuộc tàn sát này vẫn còn tiếp diễn, đối với tôi, mọi thứ vẫn chưa kết thúc.

https://today.ua/495345-ya-ochen-boyalas-umeret-v-plenu-vot-perejdu-granicu-i-tam-ohotno-upadu-tolko-chtob-ne-v-rossii-legendarnaya-hreshena-iz-azova/