|
t-online
Tác giả: Anna von Stefenelli
“Vẫn dễ bị tổn thương”
Máy bay không người lái Ukraine tấn công các trung tâm dữ liệu quan trọng, tin tặc làm tê liệt các dịch vụ Internet của Nga. Một chuyên gia an ninh mạng giải thích vì sao Moscow đang phải đối mặt với một vấn đề gần như không có lời giải.
Quy mô lãnh thổ rộng lớn của Nga ngày càng trở thành bất lợi đối với Vladimir Putin trong cuộc chiến bằng máy bay không người lái.
Trong một thời gian dài, Điện Kremlin không chỉ phải bảo vệ các nhà máy lọc dầu và cơ sở sản xuất vũ khí. Giờ đây, các trung tâm dữ liệu cũng trở thành mục tiêu tấn công.
Trong tháng 10, máy bay không người lái Ukraine đã đánh trúng các cơ sở của tập đoàn công nghệ Yandex, khiến nhiều dịch vụ kỹ thuật số bị gián đoạn. Đầu tháng 11, tin tặc xóa dữ liệu của Beget, một trong những nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ dữ liệu lớn của Nga. Hiện chưa rõ ai đứng sau cuộc tấn công mạng này.
Bằng một sắc lệnh mới, Putin đang tìm cách bảo đảm quyền tiếp cận các năng lực điện toán thuộc sở hữu tư nhân. Theo đó, trong tương lai, các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu sẽ phải dành riêng 10% công suất để phục vụ nhu cầu của nhà nước khi cần thiết. Chính quyền có thể yêu cầu sử dụng phần công suất này trong vòng 24 giờ.
Đối với Matthias Schulze, đây là một tín hiệu cảnh báo. Ông là chuyên gia an ninh mạng tại công ty bảo mật công nghệ thông tin Security Research Labs ở Berlin, đồng thời nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hòa bình và Chính sách An ninh (IFSH).
“Đương nhiên, càng nhiều công suất trung tâm dữ liệu bị vô hiệu hóa thì việc duy trì các dịch vụ của chính phủ càng trở nên khó khăn”, ông nói với t-online.
Theo ông, sắc lệnh mới cho thấy Điện Kremlin dường như đã nhận ra vấn đề và đang tìm cách đối phó.
Các cuộc tấn công còn nhằm vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo của Nga
Mức độ dễ bị tổn thương của hạ tầng kỹ thuật số Nga đã bộc lộ rõ trong tháng trước. Một loạt cuộc tấn công đã đánh trúng trung tâm dữ liệu lớn của Yandex tại Sazovo, phía đông nam Moscow. Một đám cháy đã bùng phát tại đây.
Cơ sở này nằm trong khuôn viên của công ty cơ khí Sasta, nơi sản xuất các máy công cụ cũng được sử dụng trong ngành công nghiệp quốc phòng Nga.
Theo hãng tin Reuters, tại đây còn có hai siêu máy tính được Yandex sử dụng để phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của mình. Hiện chưa rõ hai hệ thống này có bị hư hại hay không.
Một trung tâm dữ liệu khác của Yandex tại thành phố Vladimir cũng bị tấn công. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một số tòa nhà tại đây đã bị hư hại.
Việc khôi phục những cơ sở bị phá hủy có thể khiến Nga phải trả giá rất đắt. Schulze nhấn mạnh chi phí cao của các thiết bị phần cứng hiệu năng lớn, trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với chip nhớ và card đồ họa đang tăng mạnh.
Ngoài ra, Nga còn phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của phương Tây và tình trạng nhiều chuyên gia công nghệ thông tin rời khỏi đất nước vì chiến tranh.
“Trong trường hợp xấu, hạ tầng công nghệ thông tin của Nga thậm chí còn kém hơn của chúng ta”, ông nhận xét.
Nga hiện không còn dễ dàng tiếp cận đội ngũ chuyên gia quốc tế cũng như các phần mềm hiện đại của phương Tây.
Vì sao quy mô lãnh thổ rộng lớn lại trở thành vấn đề đối với Nga?
Ngay cả khi Moscow có thể nhanh chóng xây dựng lại những cơ sở bị phá hủy, một vấn đề căn bản vẫn tồn tại: các trung tâm dữ liệu thường là những tòa nhà có quy mô lớn, dễ dàng nhận diện từ trên không.
Trong khi đó, máy bay không người lái Ukraine hiện có thể tấn công những mục tiêu nằm sâu trong hậu phương nước Nga.
“Ngay cả khi Nga nhanh chóng xây dựng lại các cơ sở này, chúng vẫn dễ bị tổn thương trước những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tiếp theo”, chuyên gia Schulze nhận định.
Đây chính là tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt chiến lược mà ông đề cập.
Nga đơn giản là quá rộng lớn để có thể bảo vệ tất cả các cơ sở trọng yếu bằng hệ thống phòng không. Theo Schulze, Moscow không thể triển khai đủ hệ thống phòng không để bảo vệ mọi mục tiêu quan trọng trên toàn lãnh thổ.
Một trung tâm dữ liệu có thể được xây dựng lại, nhưng nguy cơ bị tấn công vẫn luôn hiện hữu.
Tự cô lập không giúp Nga tránh được các cuộc tấn công
Trong nhiều năm qua, Putin đã tìm cách đặt Internet Nga dưới sự kiểm soát chặt chẽ hơn của nhà nước và giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài.
Ngay từ năm 2015, Nga đã buộc các công ty phải lưu trữ dữ liệu cá nhân của công dân Nga ngay trong lãnh thổ nước này. Sau đó, Điện Kremlin tiếp tục ban hành nhiều đạo luật nhằm mở rộng quyền kiểm soát đối với các kết nối Internet và dịch vụ kỹ thuật số.
Một phân tích của Trung tâm Carnegie Nga – Á-Âu hồi tháng 10 chỉ ra mặt trái của chính sách này: Khi hạ tầng kỹ thuật số quan trọng ngày càng tập trung bên trong lãnh thổ Nga, các máy bay không người lái Ukraine có thể trực tiếp tấn công những mục tiêu đó.
Ngược lại, sau khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện, Ukraine đã chuyển nhiều dữ liệu và máy chủ quan trọng ra nước ngoài.
Schulze cho rằng việc cô lập Internet trước hết là một công cụ chính trị.
“Những nỗ lực cô lập này chủ yếu nhằm duy trì quyền kiểm soát đối với dư luận và không gian thông tin”, ông giải thích.
Điện Kremlin muốn giám sát người dân trong nước và hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn thông tin độc lập của họ.
Tuy nhiên, sự kiểm soát này hầu như không giúp Nga tăng cường khả năng phòng vệ trước các cuộc tấn công mạng. Các hệ thống của Nga cũng có những lỗ hổng bảo mật tương tự như hệ thống ở phương Tây.
Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo đang giúp tin tặc ngày càng dễ dàng phát hiện và khai thác những lỗ hổng này.
“Nhìn chung, số lượng các cuộc tấn công mạng hiện đang gia tăng”, Schulze cho biết.
Chú thích ảnh: Nhiều người Nga phàn nàn về tình trạng Internet di động thường xuyên bị ngắt. (Ảnh minh họa)
Các cuộc tấn công ảnh hưởng đến cuộc chiến của Putin đến mức nào?
Các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm dữ liệu cũng có thể gây ra những hậu quả đối với quân đội Nga.
Lực lượng vũ trang hiện đại ngày càng sử dụng hạ tầng dân sự để vận hành các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chẳng hạn như xác định mục tiêu cho máy bay không người lái hoặc lập kế hoạch tác chiến.
Schulze gọi đây là vấn đề “lưỡng dụng” (Dual-Use): Một trung tâm dữ liệu dân sự đồng thời có thể phục vụ các mục đích quân sự.
Điều này cũng khiến việc đánh giá tính hợp pháp của các cuộc tấn công theo luật pháp quốc tế trở nên phức tạp hơn. Cho đến nay, chưa có bằng chứng xác nhận những cơ sở của Nga bị tấn công đã được sử dụng cho các hoạt động quân sự.
Khác với các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu – vốn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu cho quân đội – tác động quân sự của các cuộc tấn công vào trung tâm dữ liệu hiện vẫn chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, người dân Nga lại cảm nhận được hậu quả ngay lập tức.
Sau các cuộc tấn công nhằm vào Yandex, nhiều dịch vụ tại Nga đã tạm thời ngừng hoạt động, trong đó có dịch vụ taxi và giao đồ ăn. Hoạt động thương mại trực tuyến cũng bị ảnh hưởng.
Các trung tâm phân phối hàng hóa cũng đang trở thành mục tiêu.
Hôm thứ Tư, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã đánh trúng trung tâm logistics của Ozon, nhà bán lẻ trực tuyến được xem là phiên bản Amazon của Nga.
Hoạt động giao hàng bị gián đoạn, nhiều đơn đặt hàng bị hủy. Nếu tình trạng này tiếp diễn và ngày càng nghiêm trọng, sự bất mãn của người dân đối với chính quyền có thể gia tăng.
Tuy nhiên, Schulze nghi ngờ rằng những diễn biến này thực sự có thể làm suy yếu quyền lực của Putin.
Ông cũng nhìn nhận các cuộc tấn công của Ukraine như một phản ứng trước việc Nga liên tục ném bom hạ tầng của Ukraine.
Dù vậy, Điện Kremlin vẫn phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan: Mỗi đơn vị phòng không được điều động để bảo vệ một trung tâm dữ liệu có thể đồng nghĩa với việc một nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất vũ khí hoặc căn cứ quân sự khác bị thiếu lực lượng bảo vệ.
Ngay cả khi các cuộc tấn công chưa trực tiếp làm suy giảm năng lực tác chiến của quân đội Nga, chúng vẫn buộc Điện Kremlin phải chấp nhận để lộ những khoảng trống trong hệ thống phòng thủ.
Và danh sách các mục tiêu có thể bị tấn công ngày càng dài thêm.
Nguồn được sử dụng trong bài viết:
-
Cuộc phỏng vấn Matthias Schulze ngày 5/11/2026.
-
Reuters: Putin yêu cầu các trung tâm dữ liệu tư nhân dành 10% công suất để hỗ trợ hạ tầng công nghệ thông tin.
-
Yandex: Thông tin về các trung tâm dữ liệu của tập đoàn.
-
Beget: Các nguyên tắc bảo vệ và an ninh hệ thống.
-
Carnegie Endowment: Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine cho thấy cái giá phải trả của chiến dịch xây dựng “Internet có chủ quyền” của Nga.
Nhận định
Điểm đáng chú ý trong bài viết không chỉ nằm ở thiệt hại của một vài trung tâm dữ liệu, mà ở mâu thuẫn chiến lược ngày càng lớn trong hệ thống phòng thủ của Nga.
Nga có lãnh thổ quá rộng, trong khi số lượng mục tiêu cần bảo vệ ngày càng tăng: nhà máy lọc dầu, kho đạn, căn cứ quân sự, nhà máy quốc phòng, trung tâm logistics và giờ đây là cả các trung tâm dữ liệu.
Mỗi lần Ukraine mở rộng phạm vi tấn công, Moscow lại phải phân tán thêm lực lượng phòng không. Đây là cách Ukraine buộc Nga phải đối mặt với bài toán phân bổ nguồn lực: bảo vệ tất cả gần như bất khả thi, nhưng bỏ mặc bất kỳ mắt xích quan trọng nào cũng có thể gây ra tổn thất.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa gây sức ép chiến lược và làm suy yếu trực tiếp năng lực quân sự. Tác động quân sự thực tế của các cuộc tấn công vào trung tâm dữ liệu hiện vẫn chưa được xác định rõ.
Putin hat ein Problem, das er kaum lösen kann
|
.jpg)
 (1).gif)
