Trong một cuộc chiến tranh tiêu hao, các hoạt động quân sự có thể chấm dứt một cách đột ngột do một bên hoàn toàn không còn khả năng tiếp tục cuộc đối đầu vũ trang.

Một cuộc đối đầu kéo dài, có thể kéo dài nhiều năm – đó thường là hình dung khi nói đến chiến tranh tiêu hao. Tuy nhiên, trên thực tế mọi chuyện có thể diễn ra theo cách khác. Trong một cuộc chiến tiêu hao, có thể bất ngờ xuất hiện tình huống một bên không còn đủ khả năng tiếp tục các hoạt động quân sự. Khi đó, các bộ phận của cỗ máy chiến tranh có thể lần lượt sụp đổ theo hiệu ứng dây chuyền. Thông thường, sự cố không xảy ra ở một cơ chế duy nhất mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố cùng lúc.

Vì sao chiến lược chiến tranh tiêu hao có thể dẫn tới việc kết thúc nhanh chóng một cuộc đối đầu vũ trang? Bài viết giải thích dựa trên lý thuyết quân sự và kinh nghiệm lịch sử.

Chiến tranh tiêu hao là hình thức đối đầu kéo dài, trong đó các bên từng bước tiêu hao nhân lực, nguồn lực kinh tế, quân sự và công nghệ. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ một cuộc chiến như vậy đôi khi lại có thể kết thúc tương đối nhanh. Khi một bên chạm đến giới hạn khả năng của mình, tình trạng tưởng như ổn định có thể nhanh chóng chuyển thành một cuộc khủng hoảng quy mô lớn.

Một số cơ chế có thể khiến một cuộc xung đột kéo dài kết thúc nhanh hơn

Vượt qua ngưỡng giới hạn

Nguồn lực của một quốc gia không phải là vô hạn. Trong quá trình đối đầu kéo dài, kho vũ khí, lực lượng dự bị, khả năng tài chính và năng lực sản xuất đều dần suy giảm.

Trong khi đó, bề ngoài tình hình có thể vẫn tương đối ổn định trong một thời gian dài. Nhưng khi đạt đến một ngưỡng nhất định, hệ thống không còn khả năng duy trì cường độ hoạt động quân sự như trước.

Sự thiếu hụt một loại nguồn lực có thể gây ra vấn đề ở những lĩnh vực khác, tạo nên hiệu ứng dây chuyền. Kết quả là quá trình suy yếu vốn diễn ra từ từ có thể bất ngờ chuyển thành khủng hoảng mang tính hệ thống, khiến tình hình phát triển với tốc độ rất nhanh.

Nền kinh tế không chịu nổi sức ép

Chiến tranh kéo dài đòi hỏi những khoản chi tài chính khổng lồ. Nhà nước buộc phải dành ngày càng nhiều nguồn lực cho quân đội, sản xuất vũ khí và bảo đảm hậu cần cho chiến trường.

Nếu quá trình này kéo dài quá lâu, các vấn đề kinh tế có thể lan sang lĩnh vực dân sự. Những hậu quả có thể bao gồm thiếu hụt một số mặt hàng, giá cả tăng, thu nhập thực tế giảm và căng thẳng xã hội gia tăng.

Trong những kịch bản nghiêm trọng nhất, khó khăn kinh tế có thể chuyển thành bất ổn chính trị. Một ví dụ lịch sử thường được nhắc tới là các sự kiện tại Đế quốc Nga năm 1917, mặc dù nguyên nhân dẫn tới sự sụp đổ của đế chế này rất phức tạp và không chỉ xuất phát từ yếu tố kinh tế.

Sự mệt mỏi tích tụ trong xã hội và quân đội

Chiến tranh kéo dài không chỉ làm cạn kiệt các nguồn lực vật chất. Nó còn từng bước làm thay đổi tâm lý của người dân, binh sĩ và giới tinh hoa chính trị.

Nếu kết quả mong đợi không đạt được trong khi thương vong tiếp tục gia tăng, sự ủng hộ dành cho chiến tranh có thể suy giảm.

Trong quân đội, điều này có thể biểu hiện qua sự suy giảm kỷ luật, khó khăn trong tuyển quân và tâm lý không muốn tiếp tục chiến đấu. Trong giới lãnh đạo chính trị, những bất đồng về chiến lược tiếp theo cũng có thể ngày càng gia tăng.

Vì vậy, một bước ngoặt về chính trị hoặc tinh thần đôi khi có thể xuất hiện trước khi một bên thực sự cạn kiệt toàn bộ nguồn lực vật chất.

Mất khả năng sản xuất và sửa chữa vũ khí

Một chỉ số quan trọng đánh giá sức bền của một quốc gia không chỉ là số lượng trang thiết bị có trong tay khi chiến tranh bắt đầu, mà còn là khả năng liên tục bổ sung và sửa chữa chúng.

Việc cơ sở hạ tầng công nghiệp bị phá hủy, thiếu linh kiện, gặp khó khăn trong nhập khẩu công nghệ hoặc bị hạn chế tiếp cận các thành phần quan trọng có thể từng bước làm suy giảm năng lực sản xuất.

Những vấn đề này đặc biệt nghiêm trọng đối với các hệ thống phức tạp như phòng không, tên lửa, máy bay không người lái, hệ thống liên lạc và các thiết bị công nghệ cao khác.

Nếu quân đội không còn nhận được các phương tiện cần thiết với số lượng đủ lớn, năng lực tác chiến của họ có thể suy giảm nhanh hơn nhiều so với những gì thể hiện qua tổng quân số.

Bước ngoặt trong sự hỗ trợ từ bên ngoài

Các đối tác quốc tế cũng có ảnh hưởng đáng kể đến diễn biến chiến tranh. Một quốc gia phụ thuộc nhiều vào viện trợ quân sự, tài chính hoặc công nghệ từ nước ngoài phải tính đến lập trường của các đồng minh.

Xung đột kéo dài có thể khiến các đối tác mệt mỏi và cắt giảm hỗ trợ.

Nhưng cũng có thể xảy ra kịch bản ngược lại: nếu các đồng minh nhận thấy một bên đã suy yếu đáng kể, họ có thể tăng quy mô viện trợ, tạo điều kiện cho tình hình trên chiến trường thay đổi nhanh chóng.

Vì sao chiến tranh kéo dài đôi khi lại kết thúc đột ngột?

Đặc điểm quan trọng nhất của chiến tranh tiêu hao là cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa các lực lượng quân sự trên chiến trường.

Theo thời gian, cuộc đối đầu lan rộng sang kinh tế, công nghiệp, nhân khẩu học, hậu cần, hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Chừng nào một quốc gia còn có khả năng bù đắp tổn thất và duy trì hoạt động của các hệ thống này, chiến tranh có thể kéo dài nhiều năm.

Nhưng nếu cùng lúc một số yếu tố quan trọng mất đi khả năng chống chịu, tình hình có thể thay đổi rất nhanh.

Chính vì vậy, một cuộc chiến tiêu hao kéo dài không nhất thiết đồng nghĩa với diễn biến chậm chạp. Việc các vấn đề tích tụ từng bước cuối cùng có thể tạo ra điều kiện cho một bước ngoặt đột ngột.

Chiến tranh Nga – Ukraine

Theo bài viết, trong cuộc chiến tiêu hao Nga – Ukraine, châu Âu đặt cược vào khả năng Nga sẽ suy kiệt trước, trong khi quá trình suy yếu của Nga sẽ kéo dài nhiều năm để Liên minh châu Âu có thời gian chuẩn bị cho khả năng đối đầu quân sự với Moscow.

Tuy nhiên, cố vấn của Tổng thống Ukraine, Serhii FLASH Beskrestnov, lại cho rằng trong cuộc chiến tiêu hao này sẽ không có bên chiến thắng. Theo ông, cuối cùng cả hai quốc gia đều sẽ rời khỏi cuộc đối đầu với những tổn thất lớn, bao gồm việc mất một số lượng rất lớn nhân lực và chịu thiệt hại nặng nề đối với nền kinh tế.

https://today.ua/494298-vijna-na-visnazhennya-mozhe-prishvidshiti-zavershennya-zbrojnogo-konfliktu/