|
Phóng viên: Andriy Synenko
Ảnh: Điện Capitol Mỹ – ảnh minh họa.
Quốc hội Mỹ đe dọa hạn chế nguồn tài trợ của chính phủ dành cho các dự án của SpaceX, công ty do Elon Musk điều hành, nếu công ty và chính quyền Tổng thống Donald Trump không giải thích rõ nguyên nhân hạn chế hoạt động hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield mà quân đội Ukraine đang sử dụng. Các nghị sĩ Mỹ yêu cầu làm rõ ai đã ra lệnh làm chậm hoạt động của hệ thống và liệu SpaceX có quyền tự ý đưa ra quyết định như vậy hay không.
CNN đưa tin về sự việc ngày 20/11, dẫn các thư trao đổi giữa nghị sĩ Dân chủ Jim Himes với đại diện chính quyền Mỹ và lãnh đạo SpaceX.
Himes, người dự kiến đảm nhận chức Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện vào tháng 1/2027, đã gửi một thư mật tới Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Jay Clayton. Trong thư, ông yêu cầu giải thích nguyên nhân nhiều lần hạn chế tốc độ hoạt động của hệ thống Starshield tại Ukraine.
“Ủy ban của chúng tôi không thể cho phép tài trợ phát triển các hệ thống của chính phủ mà chính phủ lại không kiểm soát hoàn toàn.” — Himes viết.
Ông cũng gửi một bức thư riêng cho Elon Musk, yêu cầu làm rõ những thay đổi trong hoạt động của Starshield hồi tháng 10/2026. Nghị sĩ muốn xác định liệu SpaceX tự đưa ra quyết định hay hành động theo chỉ thị của các đại diện chính phủ Mỹ.
Theo CNN, Himes cũng đề nghị gặp trực tiếp Elon Musk. Ông cảnh báo rằng nếu không nhận được những câu trả lời thỏa đáng, việc tiếp tục cấp ngân sách cho các hệ thống do SpaceX phát triển sẽ bị đặt dấu hỏi nghiêm trọng.
Một trong những biện pháp gây sức ép có thể được triển khai là hạn chế tài trợ cho một số dự án thông qua đạo luật ngân sách tình báo Mỹ được thông qua hằng năm. Tuy nhiên, hiện chưa có quyết định chính thức về việc ngừng thanh toán cho SpaceX. Đây mới là lời cảnh báo và những phương án hành động mà Quốc hội đang cân nhắc.
Nguyên nhân xuất phát từ những hạn chế trong hoạt động của Starshield mà phía Ukraine cho biết đã ghi nhận trong nhiều tuần hồi tháng 10. Sang tháng 11, Tổng thống Volodymyr Zelensky tiếp tục thông báo về những sự cố liên lạc tái diễn.
Starshield là hệ thống vệ tinh quân sự của SpaceX, được thiết kế phục vụ các khách hàng chính phủ. Khác với dịch vụ thương mại Starlink, hệ thống này hoạt động theo các hợp đồng với chính phủ Mỹ. Ukraine sử dụng công nghệ này, trong đó có việc bảo đảm liên lạc cho các hệ thống không người lái và hỗ trợ đối phó với các cuộc tấn công đường không của Nga.
Nhà ngoại giao Ukraine Denis Sienik nói với CNN rằng Kyiv đang duy trì liên lạc với Lầu Năm Góc về vấn đề hạn chế hoạt động, nhưng cho đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi từ SpaceX.
Trách nhiệm về việc thay đổi hoạt động của Starshield hiện vẫn chưa được xác định rõ. Theo CNN, trong các cuộc trao đổi riêng với các nghị sĩ, đại diện SpaceX và Bộ Quốc phòng Mỹ đã chỉ ra Nhà Trắng là nguồn đưa ra quyết định ban đầu về việc hạn chế hoạt động hồi tháng 10.
Tuy nhiên, Donald Trump nhiều lần phủ nhận việc bản thân có liên quan trực tiếp đến quyết định này. Một số quan chức khác trong chính quyền ông lại cho rằng Elon Musk có thể đã tự hành động. Về phía mình, SpaceX trước đó cũng phủ nhận việc áp dụng những hạn chế mới mà phía Ukraine phản ánh.
Vụ việc còn thu hút sự quan tâm của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ. Trước đó, các thượng nghị sĩ đã yêu cầu Elon Musk và SpaceX bảo toàn toàn bộ tài liệu, hồ sơ và thư từ liên quan đến hoạt động của Starlink và Starshield tại Ukraine.
Cuộc điều tra không chỉ có thể liên quan đến các hợp đồng tại Ukraine, mà còn mở rộng sang một vấn đề lớn hơn: Mức độ kiểm soát của chính phủ Mỹ đối với những hệ thống vệ tinh chiến lược, có ý nghĩa sống còn, do các tập đoàn tư nhân phát triển và vận hành.
Theo CNN và Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ.
https://kurs.com.ua/novost/1489391-u-ssha-prigrozili-spacex-skorochennjam-finansuvannja-cherez-ukrayinu
|