Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đưa ra điều kiện rõ ràng đối với Nga về một thỏa thuận “đình chiến năng lượng”, đồng thời cảnh báo rằng thỏa thuận này không thể chỉ có hiệu lực cho đến kỳ bầu cử tiếp theo ở Nga.

Trump tuyên bố gì?

Ngày 14/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Ukraine và Nga được cho là đã đồng ý không tấn công các cơ sở năng lượng của nhau.

Trump viết rằng Ukraine đã đồng ý không tấn công các cơ sở năng lượng của Nga và Nga cũng đồng ý làm điều tương tự.

Trump đồng thời liên hệ tình hình trên thị trường nhiên liệu thế giới với cuộc chiến Nga–Ukraine, cho rằng giá dầu diesel tăng chủ yếu là do chiến tranh Nga–Ukraine chứ không phải Iran.

Tuyên bố này được đưa ra một ngày sau khi Trump công khai kêu gọi Zelensky ngừng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở dầu mỏ và nhiên liệu của Nga. Ngày 13/9, khi đang ở Ireland, Trump nói rằng Zelensky “phải ngừng phá hủy dầu diesel ở Nga”.

Trump giải thích rằng các cuộc tấn công vào những cơ sở liên quan đến sản xuất diesel của Nga đang góp phần gây thiếu hụt nhiên liệu trên thế giới. Theo ông, Ukraine còn có những mục tiêu khác để tấn công và vấn đề diesel đã bắt đầu ảnh hưởng đến người tiêu dùng bên ngoài nước Nga.

Một trong những lý do Washington đặc biệt quan tâm đến vấn đề này là giá diesel tại Mỹ tăng mạnh. Giá trung bình đã vượt mức 6 USD/gallon, lập kỷ lục mới. Diesel không chỉ ảnh hưởng đến chi phí đi lại mà còn được sử dụng rộng rãi trong vận tải hàng hóa, nông nghiệp và nhiều lĩnh vực kinh tế khác.

Zelensky phản ứng trước tuyên bố của Trump

Tổng thống Volodymyr Zelensky nhanh chóng phản hồi tuyên bố của người đồng cấp Mỹ. Ông xác nhận Ukraine sẵn sàng xem xét việc ngừng tấn công các cơ sở năng lượng của Nga, nhưng nhấn mạnh rằng Kiev không có đủ cơ sở để đơn giản tin tưởng Moscow.

Zelensky nói:

“Ukraine không chắc rằng Nga có mong muốn tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào.”

Theo Zelensky, nếu các đối tác của Ukraine có thể bảo đảm rằng Nga thực sự thực hiện thỏa thuận, Kiev sẵn sàng đáp lại bằng hành động tương tự.

Ông nhấn mạnh rằng nếu các đối tác có thể bảo đảm Nga thực sự ngừng tấn công hệ thống điện, các cơ sở năng lượng khác, cơ sở hạ tầng thiết yếu và hoạt động vận chuyển lương thực của Ukraine, thì Ukraine cũng sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công tương ứng.

Zelensky cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận đình chiến nào cũng phải mang tính lâu dài. Ukraine không muốn một thỏa thuận chỉ chấm dứt ngay sau cuộc bầu cử Duma Quốc gia Nga, dự kiến diễn ra từ ngày 18 đến 20/9.

Theo Tổng thống Ukraine, việc giảm leo thang xung đột xung quanh cơ sở hạ tầng thiết yếu có thể là bước đầu tiên hướng tới một lệnh ngừng bắn rộng hơn.

Nga nói gì?

Điện Kremlin ủng hộ tuyên bố của Trump. Người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov cho biết Moscow có thái độ tích cực đối với lời kêu gọi ngừng tấn công cơ sở hạ tầng kinh tế và năng lượng.

Nga đặc biệt quan tâm đến việc chấm dứt các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu.

Theo Reuters, các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga đã làm giảm đáng kể sản lượng nhiên liệu và gây thiếu xăng tại nhiều khu vực của Nga.

Vấn đề nhiên liệu trở nên đặc biệt nhạy cảm trước thềm cuộc bầu cử quốc hội Nga. Reuters cho biết tình trạng thiếu nhiên liệu đã bắt đầu tác động đến tâm lý xã hội ở Nga. Moscow cũng xem việc hạn chế xuất khẩu diesel là một trong những biện pháp nhằm tăng nguồn cung cho thị trường nội địa.

Vì sao vấn đề này không chỉ liên quan đến Ukraine và Nga?

Vấn đề các nhà máy lọc dầu Nga đã vượt ra ngoài phạm vi cuộc chiến song phương, bởi Nga vẫn là một trong những nhà sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ lớn trên thế giới.

Nếu các nhà máy lọc dầu của Nga giảm hoạt động, lượng xăng và diesel cung cấp cho thị trường quốc tế cũng giảm.

Trong khi đó, thị trường diesel thế giới vốn đã chịu sức ép do những vấn đề trong hoạt động lọc dầu và các cuộc xung đột địa chính trị. Theo Reuters, các đại diện ngành dầu mỏ dự báo nguồn cung diesel toàn cầu sẽ tiếp tục hạn chế trong mùa đông. Nếu công suất lọc dầu của Nga tiếp tục giảm, cạnh tranh đối với nguồn nhiên liệu sẵn có sẽ càng gay gắt.

Tình hình còn bị tác động bởi các diễn biến tại Trung Đông. Ngày 11/9, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết họ dự báo nguồn cung dầu toàn cầu trong năm 2026 sẽ giảm khoảng 5,7 triệu thùng/ngày, tương đương 6%, do những gián đoạn kéo dài tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Vì vậy, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ của Nga diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vốn đã căng thẳng. Đây cũng là một trong những lý do giải thích sự quan tâm của chính quyền Trump đối với vấn đề diesel của Nga.

Các cuộc tấn công của Ukraine đã tác động đến nhiên liệu Nga như thế nào?

Trong những tháng gần đây, Ukraine liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu, kho dầu, terminal và những cơ sở khác thuộc hạ tầng nhiên liệu của Nga.

Kiev giải thích rằng các hoạt động này nhằm làm suy yếu nền tảng kinh tế phục vụ cuộc chiến của Nga, bởi ngành dầu khí vẫn là một trong những nguồn thu chủ yếu của Liên bang Nga.

Theo Reuters, trong tháng 7, các nhà máy lọc dầu của Nga chỉ sản xuất khoảng 65% lượng xăng so với nhu cầu nội địa theo mùa. Mức thiếu hụt hằng ngày được ước tính khoảng 40.000–45.000 tấn, trong khi nhu cầu vào khoảng 115.000–120.000 tấn/ngày.

Trong số những nhà máy bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công có nhà máy lọc dầu Nizhny Novgorod (NORSI), nhà máy lọc dầu Omsk và Saratov.

Do sản lượng giảm, chính quyền Nga buộc phải sử dụng các kho dự trữ, tăng nhập khẩu nhiên liệu và hạn chế xuất khẩu. Đặc biệt, lượng nhiên liệu nhập từ Belarus trong tháng 6 đã đạt mức kỷ lục.

Không chỉ xăng, vấn đề còn ảnh hưởng đến diesel. Chính quyền Nga đã phải xác định những nhóm người tiêu dùng được ưu tiên cung cấp nhiên liệu, trong đó có các phương tiện vận chuyển thực phẩm tới hệ thống bán lẻ và máy móc phục vụ nông nghiệp.

Ukraine đồng thời tiếp tục mở rộng các chiến dịch tấn công tầm xa. Reuters đưa tin Ukraine đã thành lập một bộ chỉ huy riêng về tác chiến tầm xa trong lực lượng phòng vệ, với nhiệm vụ tăng cường các cuộc tấn công vào những mục tiêu có ý nghĩa đối với nền kinh tế chiến tranh của Nga.

Các UAV Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu, terminal dầu và những cơ sở vận chuyển nhiên liệu nằm cách xa biên giới Ukraine.

Một bên tấn công cơ sở dầu mỏ, bên kia tấn công hạ tầng năng lượng

Tuy nhiên, bài viết cũng nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở năng lượng Nga diễn ra trong bối cảnh Nga liên tục tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine.

Quân đội Nga tiếp tục đánh vào các nhà máy điện, mạng lưới điện và những cơ sở hạ tầng thiết yếu khác của Ukraine. Trong một trong những cuộc tấn công quy mô lớn gần đây, Nga đã sử dụng gần 500 UAV, với các mục tiêu chủ yếu, theo phía Ukraine, là các cơ sở dân sự và hạ tầng.

Kết luận

Như vậy, đề xuất về một “đình chiến năng lượng” do Trump đưa ra hiện chưa thể được coi là một thỏa thuận đầy đủ và đã được Kiev cùng Moscow chính thức xác nhận.

Mỹ muốn giảm áp lực lên thị trường nhiên liệu thế giới. Nga muốn chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của mình. Trong khi đó, Ukraine sẵn sàng xem xét việc ngừng các cuộc tấn công tương ứng, nhưng chỉ với điều kiện Nga thực sự chấm dứt các cuộc tấn công vào hệ thống năng lượng và cơ sở hạ tầng thiết yếu của Ukraine.

Bài viết cũng nhắc lại rằng ngày 4/9, Nga đã tấn công khu vực sân bay Kyiv “Zhulyany”, sau đó một UAV Nga đánh trúng trụ sở chính của Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) trên phố Volodymyrska. Nhà quan sát quân sự-chính trị Oleksandr Kovalenko cho rằng bằng những cuộc tấn công này, Nga đã phá vỡ hai “luật bất thành văn” của chiến tranh: không tấn công sân bay và các cơ quan quản lý nhà nước.

https://today.ua/493818-energetichne-peremir-ya-z-rf-zelenskij-emocijno-vidreaguvav-na-zayavu-trampa/