Bài viết của Jan-Frederik Wendt

Frankfurter Rundschau Talk

Tình hình trên chiến tuyến Ukraine hiện bị chi phối bởi thế bế tắc. Chuyên gia quân sự Markus Reisner cho rằng cả Nga và Ukraine đều có cơ hội leo thang chiến tranh ở cấp độ chiến lược.

Kyiv/Moscow – Trong những tháng gần đây, cả Nga lẫn Ukraine đều không thể tuyên bố đạt được những bước tiến lãnh thổ lớn. Chuyên gia quân sự Markus Reisner nhận định tình trạng bế tắc đang chi phối chiến trường ở cấp độ chiến thuật và tác chiến. Theo ông, cả hai bên chỉ còn khả năng leo thang ở cấp độ chiến lược.

Trong cuộc trao đổi với Frankfurter Rundschau của Ippen.Media, ông cũng giải thích tại sao, theo quan điểm của mình, quân đội Ukraine hiện đang dần mất thế chủ động chiến lược.

Quân đội Nga phóng tên lửa hành trình Kalibr từ Biển Đen về phía Ukraine (ảnh tư liệu).

Chiến tranh Ukraine: Tình hình hiện nay ra sao?

Ở cấp độ chiến thuật, trong năm thứ năm của cuộc chiến, mọi thứ đang bị chi phối bởi việc sử dụng máy bay không người lái (UAV).

Hàng nghìn UAV hoạt động trên chiến trường khiến cả hai bên hầu như không thể thực hiện các hoạt động di chuyển hoặc cơ động mà không bị phát hiện.

Do đó, hiện nay chúng ta chứng kiến một thế bế tắc ở cấp độ chiến thuật và tác chiến. Cả hai bên đều cố gắng chiếm giữ lãnh thổ nhưng, ngoại trừ một số trường hợp, đều không thể đạt được những bước tiến lớn trên diện rộng.

Chiến tranh Ukraine: Chuyên gia Reisner nhấn mạnh hai con số

Điều này có lẽ có lợi cho Ukraine với tư cách bên phòng thủ?

Đúng vậy. Quân đội Ukraine có thể ẩn nấp, ngụy trang và chờ đợi bên tấn công.

Bên tấn công chịu bất lợi vì phải phơi mình ra để tiến lên và chiếm lãnh thổ. Sau những tổn thất nặng nề trong những năm qua, quân đội Nga đã thay đổi phương thức tấn công.

Cụ thể là như thế nào?

Chúng ta hầu như không còn thấy những cuộc tấn công cơ giới quy mô lớn hoặc các cuộc tiến công bằng những nhóm phương tiện chiến đấu nhỏ nữa.

Thay vào đó, phần lớn chúng ta quan sát thấy những nhóm chỉ 3–4 binh sĩ tiến lên, tìm cách chiếm giữ một khu vực và chờ đồng đội tiến tới. Từ đó, họ tiếp tục thực hiện bước tiến tiếp theo.

Điều này có nghĩa là trong những tháng gần đây, chúng ta chứng kiến tương đối ít sự dịch chuyển thực sự của tuyến đầu.

Điều gì đang xảy ra ở cấp độ tác chiến?

Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh hai con số đáng chú ý.

Một là 745 km². Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, đó là diện tích mà Ukraine đã giành lại trong sáu tháng đầu năm nay.

Con số thứ hai là 2.200 km². Theo tuyên bố của phía Nga, đó là diện tích lãnh thổ mà Nga đã chiếm được trong cùng khoảng thời gian.

Đây tương đương khoảng năm lần diện tích thành phố Vienna, vì vậy không phải là một khu vực nhỏ – mặc dù diện tích này trải dài trên tuyến mặt trận dài khoảng 1.300 km.

Nga đang tập trung tấn công ở những khu vực nào của Ukraine?

Các cuộc tấn công của Nga có tiếp tục tập trung vào vành đai pháo đài gồm các thành phố Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka và Kostiantynivka hay không?

Đúng vậy. Người Nga đang tấn công khu vực này theo kiểu gọng kìm.

Một hướng từ phía bắc, gần Lyman, và một hướng từ phía nam, gần Kostiantynivka.

Khoảng 50% thành phố Kostiantynivka hiện nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

Tuy nhiên, tôi muốn chỉ ra một vấn đề liên quan đến các con số.

Đó là vấn đề gì?

Chúng ta thường thấy việc cắm cờ tại những khu vực được mô tả là “vùng xám” hoặc “vùng chết”, nơi hầu như không thể di chuyển.

Ngay sau khi một bên cắm cờ, chỉ vài phút sau thường xảy ra một cuộc tấn công bằng UAV của phía bên kia, khiến những binh sĩ vừa tiến vào bị tiêu diệt. Khu vực đó lại trở thành một vùng đất chết nguy hiểm, không bên nào thực sự kiểm soát được.

Còn hướng tập trung nào khác không?

Có.

Nga đang cố gắng bao vây vành đai pháo đài thông qua thành phố Dobropillia, nhằm tiến ra phía sau các tuyến tiếp tế của Ukraine dẫn vào những thành phố phòng thủ này.

Điều này cực kỳ quan trọng đối với cả hai bên.

Bởi vì Ukraine chỉ có thể tiếp tục giữ các thành phố này chừng nào những tuyến hậu cần của họ vẫn còn mở.

Nếu các tuyến hậu cần bị cắt đứt, các thành phố này sẽ đứng trước nguy cơ thất thủ.

Chúng ta từng chứng kiến điều tương tự trong quá khứ tại những thành phố như Bakhmut và Pokrovsk, nơi những bi kịch tương tự đã diễn ra.

Theo Reisner, các cuộc không kích của Ukraine dựa trên 4 yếu tố thành công

Ông có cho rằng thế bế tắc hiện nay có thể thay đổi không?

Cách duy nhất để cả hai bên leo thang cuộc chiến là ở cấp độ chiến lược, đặc biệt phải tính đến những cuộc tấn công đường không có sức tàn phá lớn.

Cả hai bên đều tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn và mỗi bên đều đạt được những thành công đáng kể.

Chiến dịch sử dụng UAV tầm xa của Ukraine là kết quả của bốn yếu tố.

Yếu tố đầu tiên, mang tính quyết định, là hoạt động trinh sát và xác định mục tiêu bằng vệ tinh. Phần lớn hoạt động này do Mỹ thực hiện để hỗ trợ Ukraine.

Yếu tố thứ hai là cái gọi là những “tech bro” của Mỹ, chẳng hạn như Elon Musk. Sự hỗ trợ của ông thông qua hệ thống vệ tinh tư nhân Starlink là một nguồn hỗ trợ vô cùng quan trọng đối với Ukraine.

Điều này dẫn tới yếu tố thứ ba.

Đó là gì?

Đó là công ty Palantir của Alex Karp, nơi Ukraine có thể hợp nhất và phân tích một lượng lớn dữ liệu.

Yếu tố thứ tư là rất nhiều linh kiện UAV do châu Âu sản xuất được chuyển giao cho Ukraine.

Chỉ nhờ sự kết hợp của những yếu tố này, quân đội Ukraine mới có thể mỗi ngày đưa hàng trăm UAV hướng vào lãnh thổ Nga.

Và những cuộc tấn công này đã tạo ra những kết quả có thể đo lường được.

Nhờ các yếu tố trên, Ukraine đã giành lại thế chủ động chiến lược vào đầu năm nay và duy trì được thế chủ động đó trong mùa hè.

Ukraine hiện có đang mất thế chủ động này không?

Vấn đề là Nga đáp trả các cuộc tấn công của Ukraine bằng chiến dịch không kích chiến lược, kết hợp UAV, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.

Đối với các UAV Geran, hiện nay Nga đang chuyển từ thế hệ thứ hai và thứ ba sang các loại Geran-4 và Geran-5.

Đây chủ yếu là những UAV được trang bị động cơ phản lực, có khả năng tránh các UAV đánh chặn của Ukraine tốt hơn.

Reisner cho rằng Ukraine đang đối mặt với một mùa đông khó khăn

Có những thay đổi đáng kể nào đối với tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Nga hay không?

Nga đã đạt được tốc độ sản xuất khoảng 200 tên lửa mỗi tháng, trong đó mỗi tháng họ sử dụng khoảng 100–150 quả.

Để chống lại những tên lửa này, Ukraine cần tên lửa phòng không.

Và đây chính là bất lợi mang tính quyết định khiến Ukraine hiện đang mất thế chủ động chiến lược.

Ukraine gần như không có đủ tên lửa phòng không để chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga.

Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi mùa đông lạnh giá của chiến tranh lại đang đến gần.

Chúng ta có thể cho rằng Ukraine đang đứng trước một mùa đông rất khó khăn.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Ukraine, đã có tới 80% cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng bị hư hại hoặc phá hủy.

Đây vẫn là hậu quả từ hai mùa đông chiến tranh vừa qua.

Những nhà máy nhiệt điện quan trọng nhất ở Kyiv đã bị hư hại hoặc phá hủy và cho đến nay hầu như chưa thể sửa chữa hoàn toàn.

Vì vậy, những yêu cầu của Tổng thống Zelensky về việc cung cấp thêm tên lửa Patriot là hoàn toàn dễ hiểu.

Và tại thời điểm này, một nhân tố quyết định xuất hiện.

Ông muốn nói đến Tổng thống Mỹ Donald Trump?

Đúng vậy. Ông ấy gây sức ép lên cả hai bên.

Đối với Nga, ông gây sức ép bằng việc cung cấp cho Ukraine những hình ảnh vệ tinh quan trọng và để đất nước này nhận được sự hỗ trợ từ các tỷ phú công nghệ Mỹ.

Đồng thời, ông cũng gây sức ép lên Ukraine bằng cách không cung cấp thêm tên lửa Patriot cho nước này.

Tính toán của Trump rất rõ ràng: ông muốn ép hai bên đi đến một lệnh ngừng bắn, lý tưởng nhất là trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng tại Mỹ.

Ông cần những tin tức tích cực, bởi theo bài viết, ông đã hoàn toàn mất phương hướng trong cuộc chiến Iran.

Chuyến đi của Giám đốc CIA tới Moscow cho thấy Mỹ đang gây ảnh hưởng như thế nào đối với cuộc xung đột.

Còn người châu Âu chúng ta hiện chỉ là những khán giả đứng bên ngoài.

(Nguồn: Nghiên cứu riêng/Phỏng vấn: Jan-Frederik Wendt)

„Ukraine verliert strategische Initiative“: Experte sieht eine Möglichkeit zur Eskalation im Ukraine-Krieg