Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb cho rằng kinh nghiệm của đất nước ông sau cuộc chiến với Liên Xô không thể được áp dụng một cách máy móc vào Ukraine hiện đại. 

Theo ông, Phần Lan từng đồng ý thay đổi biên giới để duy trì độc lập, nhưng điều đó không có nghĩa là Ukraine nên đưa ra lựa chọn tương tự. Stubb cũng tin chắc rằng Ukraine cuối cùng sẽ gia nhập Liên minh châu Âu và NATO, và Nga sớm muộn gì cũng sẽ buộc phải thừa nhận rằng họ không thể đạt được các mục tiêu chiến lược của mình.

Trong một cuộc phỏng vấn với "Sự thật châu Âu", ông Stubb đã nói về triển vọng chấm dứt chiến tranh, các cuộc đàm phán có thể xảy ra với Nga, vai trò của Mỹ và châu Âu, tương lai của Ukraine trong EU và NATO, cũng như những bài học từ lịch sử Phần Lan. Tổng thống Phần Lan nhấn mạnh rằng ông thường xuyên đến thăm Kyiv và coi việc tiếp xúc trực tiếp với giới lãnh đạo Ukraine là điều quan trọng để hiểu rõ tình hình.

Theo Stubb, tình hình hiện tại của Ukraine tốt hơn nhiều so với vài năm trước. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến các hành động của Lực lượng Quốc phòng Ukraine trong tám đến chín tháng qua và các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.

Tổng thống Phần Lan đã thu hút sự chú ý đến các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu, trung tâm hậu cần và việc sản xuất máy bay không người lái tấn công của Nga. Theo ông, điều này cho thấy Ukraine đã trở nên thành công hơn nhiều so với trước đây. Đồng thời, ông Stubb kêu gọi không được lơ là cảnh giác trước mùa đông.

Ông nhấn mạnh rằng ngay cả những thành công đáng kể của quân đội Ukraine cũng không xóa bỏ được nhu cầu chuẩn bị cho một mùa sưởi ấm khó khăn. Theo tổng thống, Phần Lan đang nỗ lực cung cấp cho Ukraine các thiết bị vận chuyển năng lượng và máy phát điện diesel, đặc biệt là những sản phẩm do công ty Wärtsilä của Phần Lan sản xuất.

Khi đánh giá khả năng kết thúc chiến tranh, Stubb không đưa ra mốc thời gian cụ thể. Thay vào đó, ông giải thích rằng việc chấm dứt chiến sự nên được đẩy nhanh hơn bằng cách hoạt động đồng thời trên ba mặt trận.

Ông cho rằng phương hướng ưu tiên hàng đầu là tiếp tục hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine. Theo ông, việc tăng cường phòng không là đặc biệt quan trọng, nhất là việc cung cấp cho Ukraine các hệ thống Patriot.

Stubb gọi hướng thứ hai là áp lực trừng phạt đối với Nga. Điều này chủ yếu liên quan đến các công ty cung cấp linh kiện cho ngành công nghiệp quân sự Nga để sản xuất máy bay không người lái, tên lửa và các loại vũ khí khác.

Hướng đi thứ ba là ngoại giao. Tổng thống Phần Lan tin rằng, bên cạnh các tuyên bố công khai, cần tiếp tục duy trì các cuộc tiếp xúc và đàm phán không công khai.

Tuy nhiên, Stubb không thấy dấu hiệu nào cho thấy Vladimir Putin sẵn sàng tiến tới một quá trình đàm phán mang tính xây dựng. Ông khẳng định rằng tổng thống Nga vẫn tiếp tục hành động theo chiến thuật truyền thống của Nga.

Đồng thời, nhà lãnh đạo Phần Lan tin rằng Nga cuối cùng sẽ nhận ra sự bất khả thi trong việc đạt được các mục tiêu chiến lược của mình. Theo ông, đó là lúc cơ hội thực sự để đàm phán sẽ xuất hiện.

Ông Stubb cho biết Phần Lan đang hợp tác với cả đại diện của Mỹ và Ukraine cùng các quốc gia châu Âu khác để thúc đẩy các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng không thể ấn định một ngày cụ thể nào cho việc bắt đầu quá trình này.

Khi được hỏi về vai trò của mình trong các cuộc đàm phán tiềm năng, tổng thống Phần Lan cho biết ông nhận thức được khả năng và hạn chế của đất nước mình. Ông tin rằng vị trí của ông hiện nay là ở hậu trường.

Stubb giải thích rằng công việc của ông bao gồm, trong số những việc khác, việc chuyển giao thông tin giữa Ukraine và Hoa Kỳ. Nếu cần thiết phải chuyển giao một số thông tin nhất định cho phía Nga, ông cũng sẵn sàng làm điều đó.

Đồng thời, tổng thống Phần Lan thừa nhận vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ trong quá trình đàm phán. Theo ông, người Mỹ "đóng vai trò chính", nhưng điều đó không có nghĩa là tương lai của châu Âu có thể được quyết định mà không có sự tham gia của các quốc gia châu Âu.

Ông Stubb cũng tuyên bố rằng nếu một quá trình đàm phán thực sự diễn ra, nó rất có thể sẽ không chỉ liên quan đến một đại diện mà là cả một nhóm. Bản thân ông hiện đang hài lòng với công việc ngoại giao kín đáo của mình và không tìm cách nổi bật.

Một phần riêng biệt của cuộc trò chuyện đề cập đến kinh nghiệm của Phần Lan trong cuộc chiến với Nga. Stubb nhớ lại rằng vào năm 1939, Liên Xô đã tấn công Phần Lan. Sau đó, đất nước này trải qua Chiến tranh Mùa đông, và sau đó là cái gọi là Chiến tranh Tiếp diễn.

Phần Lan giữ được nền độc lập, nhưng sau chiến tranh buộc phải chấp nhận mất lãnh thổ và một số hạn chế về chủ quyền. Đó là lý do tại sao Stubb gọi kết quả cuộc đấu tranh của Phần Lan là một "chiến thắng phòng thủ": đất nước vẫn là một quốc gia độc lập.

Đồng thời, ông kiên quyết cảnh báo không nên so sánh trực tiếp tình huống này với Ukraine.

Stubb nhấn mạnh rằng ông không kêu gọi Ukraine chấp nhận việc mất lãnh thổ. Theo ông, có nhiều cách khác nhau để kết thúc chiến tranh, và kịch bản của Ukraine không nhất thiết phải lặp lại kịch bản của Phần Lan.

Tổng thống Phần Lan đã thu hút sự chú ý đến tình hình hiện tại trên chiến tuyến. Ông ước tính rằng Nga đã chiếm được khoảng 900 km vuông lãnh thổ Ukraine trong năm nay, trong khi Ukraine đã tái chiếm hoặc giải phóng khoảng 800 km vuông. Ông gọi đây là một cuộc chiến tranh tiêu hao và lưu ý rằng tỷ lệ tổn thất, theo ước tính của ông, vẫn tồi tệ hơn đáng kể đối với Nga.

Stubb cũng cho rằng những tổn thất của Nga không nhất thiết đủ để buộc Putin chấm dứt chiến tranh. Ông nói rằng cả những vấn đề kinh tế của Nga lẫn số lượng lớn binh lính Nga thiệt mạng và bị thương cho đến nay vẫn chưa làm thay đổi hành vi của Điện Kremlin.

Tuy nhiên, tình hình có thể thay đổi nếu hậu quả của chiến tranh bắt đầu gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với chế độ Nga. Stubb cho rằng một trong những yếu tố đó có thể là sự bất mãn trong dân chúng Nga.

Ông chỉ ra các cuộc thăm dò cho thấy khoảng 65% người Nga muốn chiến tranh kết thúc. Stubb dẫn chứng các cuộc tấn công của Ukraine vào ngành công nghiệp lọc dầu của Nga, tình trạng thiếu xăng và dầu diesel, và giá nhiên liệu tăng cao là những lý do dẫn đến tâm lý này.

Theo ông, đó là lúc những tổn thất quân sự có thể mang một ý nghĩa khác đối với Điện Kremlin — nếu chúng bắt đầu gây ra mối đe dọa chính trị. Stubb cũng gợi ý rằng Nga có thể tiến hành một cuộc huy động quân sự quy mô lớn mới, ảnh hưởng trực tiếp đến dân cư của các thành phố lớn.

Đồng thời, Stubb đánh giá tích cực vị thế hiện tại của Ukraine. Ông cho rằng về chính trị, quân sự và tài chính, Ukraine đang ở vị thế tốt hơn nhiều so với một năm trước, và thậm chí còn tốt hơn nhiều so với hai hoặc ba năm trước.

Tổng thống Phần Lan cho rằng mối quan tâm hàng đầu của Ukraine là bảo vệ nền độc lập, chủ quyền và bản sắc dân tộc. Ông cũng sử dụng khái niệm "sisu" của Phần Lan, biểu thị sự kiên cường, bền bỉ và khả năng tiếp tục đấu tranh bất chấp hoàn cảnh cực kỳ khó khăn. Theo ông, đây là đặc điểm của xã hội Ukraine hiện đại.

Ngoài ra, Stubb bày tỏ niềm tin rằng Ukraine cuối cùng sẽ trở thành thành viên của Liên minh châu Âu. Ông gọi việc hội nhập châu Âu là một trong những kết quả tốt đẹp nhất có thể đạt được từ cuộc chiến hiện tại.

Tổng thống Phần Lan đã kêu gọi Ukraine kiên nhẫn trong các cuộc đàm phán gia nhập EU. Ông thừa nhận rằng quá trình này có thể phức tạp và chậm chạp, và Kyiv sẽ phải trải qua những cuộc đàm phán khó khăn trên nhiều lĩnh vực.

Đồng thời, Stubb tuyên bố rằng một “cơ hội” đã mở ra cho Ukraine. Theo ông, chính cuộc chiến đã tạo ra phần lớn các điều kiện khiến vấn đề tư cách thành viên của Ukraine trong EU và NATO trở nên cấp bách như vậy.

Lãnh đạo Phần Lan cũng nhấn mạnh rằng việc gia nhập EU sẽ không tự động giải quyết mọi vấn đề của Ukraine. Ông gọi Liên minh châu Âu là một câu lạc bộ khó khăn, nơi Ukraine vẫn sẽ phải nỗ lực rất nhiều sau khi gia nhập.

Về NATO, lập trường của Stubb cũng không kém phần rõ ràng. Ông khẳng định rằng Ukraine cần trở thành thành viên của Liên minh, và năng lực quốc phòng hiện đại của châu Âu thực sự cho thấy Ukraine cần gia nhập NATO.

Tổng thống Phần Lan tin chắc rằng hầu hết các nước thành viên Liên minh đều hiểu được nhu cầu này. Ông khẳng định Ukraine cuối cùng sẽ trở thành thành viên của NATO.

Đồng thời, Stubb nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của châu Âu về các thỏa thuận hòa bình khả thi: an ninh châu Âu không thể được quyết định nếu không có sự tham gia của chính châu Âu. Tương tự, theo ông, vấn đề tư cách thành viên của Ukraine trong EU hay NATO chỉ có thể được quyết định bởi Ukraine và các thành viên có liên quan của các tổ chức này.

Như vậy, Alexander Stubb đã bác bỏ hiệu quả kịch bản trong đó kinh nghiệm nhượng bộ lãnh thổ sau chiến tranh của Phần Lan sẽ tự động trở thành mô hình cho Ukraine. Ông thừa nhận rằng Phần Lan từng bảo toàn được chủ quyền quốc gia với cái giá là mất mát lãnh thổ, nhưng nhấn mạnh: Ukraine có quyền lựa chọn cách kết thúc chiến tranh riêng của mình, và tương lai của nước này không nên bị quyết định bởi các điều kiện của Nga.

Theo tổng thống Phần Lan, kết quả của cuộc chiến không chỉ là chấm dứt chiến sự mà còn là bảo toàn nền độc lập và chủ quyền của Ukraine. Đồng thời, ông Stubb nhìn thấy tương lai của Ukraine trong hệ thống châu Âu và Euro-Atlantic - với triển vọng trở thành thành viên của cả EU và NATO.