Bài viết của Christoph B. Schiltz 

Mặc dù Ukraine đạt được những thành công gần đây, ông Putin vẫn nắm giữ một lợi thế mà ông vừa mở rộng gần đây. Trong một bài phỏng vấn, chuyên gia quân sự Đại tá Reisner phân tích những dấu hiệu nào cho thấy một bước ngoặt – và điều này có ý nghĩa gì đối với nguy cơ chiến tranh ở châu Âu.

Nga tiếp tục các cuộc tấn công khốc liệt chống lại Ukraine – đặc biệt, việc thiếu hụt tên lửa phòng không Patriot đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến Kyiv. Tuy nhiên, vì không có tiến triển lớn nào trên chiến tuyến, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đang cố gắng đưa cuộc chiến sang châu Âu. Nhà phân tích quân sự nổi tiếng, Đại tá Markus Reisner, giải thích lý do tại sao những tháng tới có thể đóng vai trò quyết định đối với Ukraine và cả các đồng minh phương Tây.

WELT: Thưa Đại tá Reisner, ông có bất ngờ trước việc phát hiện một máy bay không người lái (UAV) mang chất nổ tại sân bay Leipzig nhắm vào một máy bay vận tải của Ukraine không?

Markus Reisner: Không. Chúng tôi đã lường trước sự leo thang này trong bối cảnh chiến tranh hỗn hợp (hybrid warfare).

WELT: Nhưng việc sử dụng UAV trên khu vực các sân bay đâu phải là điều mới?

Reisner: Trước đây, đó là những UAV được cho là thực hiện các chuyến bay trinh sát. Nhưng lần này tại Leipzig, một UAV chở đầy chất nổ đã lần đầu tiên được sử dụng trên lãnh thổ châu Âu. Đây là một cấp độ đe dọa hoàn toàn mới.

(Ảnh: Đại tá Markus Reisner, sĩ quan Quân đội Áo - picture alliance/dpa/Daniel Karmann)

WELT: Ít nhất thì chiếc UAV đó đã không phát nổ.

Reisner: Còn rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải. Tại sao cuộc tấn công cuối cùng lại thất bại? Đó là tình cờ hay cố ý? Cũng có thể thủ phạm chỉ muốn gây ra sự bất an, phẫn nộ và sợ hãi trong dân chúng, huy động hàng nghìn công chức thuộc các cơ quan khác nhau và gây áp lực lên chính phủ. Mục tiêu đó đã đạt được với chi phí tối thiểu mà không cần một vụ nổ nào.

WELT: Hiện cũng chưa rõ ai đứng sau cuộc tấn công này.

Reisner: Tôi đồng ý với đánh giá của các cơ quan tình báo Mỹ và cho rằng Nga chịu trách nhiệm về việc này. Điện Kremlin hưởng lợi nhiều nhất từ một hành động như vậy. Nhưng về mặt lý thuyết, đó cũng có thể là Ukraine. Một dấu hiệu cho điều này có thể là việc không có gì nổ tung. Với tư cách là một nhà phân tích độc lập, bạn cũng phải xem xét kịch bản như vậy. Sẽ vô cùng khó khăn để tìm ra ai đứng sau. Lần này cũng vậy, về mặt lý thuyết đó có thể là một kẻ khủng bố tự phát hoặc hành động theo ủy nhiệm.

WELT: Sự cố này có ý nghĩa gì đối với nước Đức?

Reisner: Các cơ quan an ninh đang phải đối mặt với những thách thức hoàn toàn mới. Người dân kỳ vọng nhà nước có thể bảo vệ các sân bay và cơ sở hạ tầng thiết yếu khác. Điều này đòi hỏi khoản đầu tư hàng tỷ euro và trách nhiệm giữa các cơ quan phải được làm rõ nhanh chóng.

WELT: Cơ sở hạ tầng thiết yếu có thể được bảo vệ hoàn toàn không?

Reisner: Đó là một ảo tưởng tuyệt đối. Bạn có thể mặc định rằng: đòn đánh đầu tiên sẽ luôn thành công. Tại sao? Bởi vì nó có thể làm bạn bất ngờ về thời gian, không gian và quy mô lực lượng. Bạn có thể bảo vệ mọi thứ tốt đến đâu tùy thích, nhưng điều này vẫn nuôi dưỡng sự bất an. Trong tương lai, mọi người sẽ lo sợ và quan tâm nhiều hơn đến sự an toàn của mình. Việc có thông tin trinh sát tình báo tốt để cung cấp bức tranh đe dọa là rất quan trọng. Nhưng nếu đối thủ muốn, họ vẫn có thể làm bạn bất ngờ – ít nhất là ở lần đầu tiên. Ngoài ra, còn có những câu hỏi mà người dân đang đặt ra: Liệu không phận của chúng ta có thực sự an toàn? Chúng ta có thể tiếp tục hỗ trợ Ukraine hàng tỷ đô la và vũ khí hay không, hay phải nghĩ đến an ninh của chính quốc gia mình trước? Những vấn đề này hoàn toàn nằm trong lợi ích của Nga.

WELT: Liệu người châu Âu có thể đẩy lùi một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo quy mô lớn của Nga giống như những gì diễn ra nhiều lần mỗi tháng ở Ukraine không?

Reisner: Câu trả lời của tôi cho câu hỏi này là: Không. Nhưng tôi cũng không thấy lý do tại sao Moscow lại làm điều đó.

(Ảnh: Một tòa nhà dân cư ở Odesa bị phá hủy hoàn toàn sau cuộc tấn công của Nga ---/Dịch vụ Khẩn cấp Ukraine/AP/dpa)

WELT: Vậy ông không cho rằng Nga sẽ tấn công một quốc gia châu Âu trong những năm tới?

Reisner: Tôi sẽ rất cẩn trọng về điều đó. Một cuộc tấn công quân sự công khai như vậy sẽ củng cố sự đoàn kết của NATO và kích hoạt một phản ứng quân sự. Đó chính xác là điều Moscow không muốn. Từ góc độ của Nga, việc gia tăng các cuộc tấn công hỗn hợp chống lại phương Tây, hoạt động lén lút trong "vùng xám" và từ đó gia tăng sự bất an ở phương Tây có lý hơn nhiều. 1.000 "troll" Internet trong xã hội chúng ta hiệu quả hơn 100.000 binh sĩ được trang bị tận răng.

WELT: Vậy ông không nghĩ Nga sẽ thử thách NATO ở sườn phía Đông?

Reisner: Việc một đơn vị Nga trang bị đầy đủ vũ khí, cầm cờ Nga vượt qua biên giới là điều rất, rất khó xảy ra vào lúc này. Nhưng kịch bản thực tế là các điệp viên Nga hoạt động ngầm, chẳng hạn tại một thành phố như Narva ở Estonia nơi có tỷ lệ lớn người gốc Nga, xúi giục người dân và tỉnh Narva đột nhiên tự tuyên bố độc lập. Chúng ta đã thấy điều đó ở Crimea và miền Đông Ukraine. Đó cũng là chiến tranh hỗn hợp. Phương Tây sẽ rất khó tìm ra một câu trả lời thống nhất. Câu hỏi đặt ra là: Washington hay Madrid có sẵn sàng mạo hiểm một cuộc chiến vì tỉnh Narva ở Estonia xa xôi hay không?

WELT: Hãy nhìn vào cuộc chiến ở Ukraine. Tình hình trên chiến tuyến hiện nay ra sao?

Reisner: Chúng ta đang ở trong thế bế tắc. Cả hai bên đều không thể thực sự tiến hay lùi. Vùng chết ở mặt trận hiện đã rộng tới 50 km do việc sử dụng UAV dày đặc. Những đợt tiến quân lớn là không thể đối với cả hai bên. Chỉ còn lại cuộc chiến tiêu hao tàn nhẫn, cực khổ và vô cùng dã man này.

WELT: Liệu cuộc chiến này có còn được quyết định trên chiến trường nữa không?

Reisner: Vì trên cấp độ chiến thuật và chiến dịch (trên chiến trường) không còn tiến triển, cả hai bên hiện đang leo thang ở cấp độ chiến lược và tiến hành các trận đánh quyết định tại đó. Nga làm điều này theo hai cách: Moscow cố gắng đưa cuộc chiến sang châu Âu, như trường hợp gần đây tại sân bay Leipzig, nhằm xói mòn sự hỗ trợ của người dân phương Tây dành cho Ukraine. Đồng thời, Nga – và ngược lại là Ukraine – thực hiện các cuộc không kích bằng vũ khí tầm xa vào lãnh thổ đối phương. Trong đó, Ukraine rất dễ bị tổn thương; họ thiếu các vũ khí phòng không cần thiết như tên lửa Patriot để đánh chặn các cuộc tấn công vào thành phố và cơ sở hạ tầng. Nếu tình trạng này tiếp diễn, Ukraine sẽ phải đối mặt với mùa đông khắc nghiệt nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu. Khả năng cao sẽ hầu như không còn điện và nhiệt vì cơ sở hạ tầng năng lượng sẽ bị phá hủy gần như hoàn toàn. Bộ trưởng Năng lượng Ukraine gần đây cho biết khoảng 80% đã bị tàn phá. Hệ thống cấp nước và các kho lương thực cũng đang bị ném bom có mục tiêu.

(Ảnh: Nhân viên cứu hộ ở Kharkiv đang dọn dẹp đống đổ nát sau khi bom lượn của Nga đánh trúng một bệnh viện thành phố. Yevhen Titov/AP/dpa)

WELT: Trong giới NATO, có ý kiến cho rằng một lệnh ngừng bắn vào mùa thu hoặc mùa đông là hoàn toàn thực tế. Ông có nghĩ vậy không?

Reisner: Tôi chia sẻ quan điểm này. Khả năng xảy ra một lệnh ngừng bắn vào mùa thu hoặc mùa đông tới là lớn nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Có một chuỗi manh mối về điều này trong giới quân sự. Và về mặt chính trị, Tổng thống Mỹ Trump cần một thành công trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội vào mùa thu, sau khi ông sa lầy vào cuộc chiến với Iran. Ông Trump hiện đang cố gắng tạo áp lực khổng lồ lên cả Kyiv lẫn Moscow để họ đồng ý về một lệnh ngừng bắn.

WELT: Bằng cách nào?

Reisner: Người Mỹ đang từ chối cung cấp cho Ukraine các tên lửa phòng không Patriot vô cùng cấp thiết. Đó là gót chân Achilles của Ukraine và trao cho Moscow cơ hội tiếp tục gia tăng áp lực mà Kyiv khó lòng chống đỡ. Đồng thời, chính quyền Mỹ lại cung cấp cho Ukraine dữ liệu tình báo và các công cụ phân tích AI mà lực lượng vũ trang Ukraine cần cho các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga. Điều này tất nhiên cũng có thể là một trò chơi nguy hiểm. Bởi vì Nga có thể chịu đựng áp lực và leo thang hơn nữa – ở Ukraine cũng như thông qua nhiều cuộc tấn công hỗn hợp hơn ở phương Tây.

WELT: Nguy cơ leo thang có gia tăng do các cuộc tấn công của Ukraine vào các thành phố và nhà máy lọc dầu của Nga không?

Reisner: Về lâu dài, đó có thể là một ranh giới đỏ đối với Nga. Và trong quá khứ chúng ta đã thấy: Bất cứ khi nào Moscow cho rằng một ranh giới đỏ đã bị vượt qua, họ sẵn sàng leo thang.

WELT: Khi tình hình trở nên căng thẳng ngắn hạn cho lực lượng vũ trang Nga trong chiến tranh Ukraine năm 2022, Moscow đã đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật.

Reisner: Điều đó đúng và đã được ghi nhận rõ ràng. Washington khi đó đã coi lời đe dọa này nghiêm trọng đến mức lực lượng vũ trang Ukraine phải để 35.000 binh sĩ Nga rút quân an toàn khỏi khu vực Kherson qua sông Dnipro. Washington đã phát đi tín hiệu: Chúng tôi muốn hạ nhiệt căng thẳng.

WELT: Liệu Điện Kremlin có sẵn sàng sử dụng vũ khí hạt nhân?

Reisner: Chúng ta không biết chắc. Có hai luồng quan điểm: Một bên cho rằng tất cả chỉ là đòn tung hỏa mù. Bên còn lại nhấn mạnh rằng vũ khí hạt nhân tồn tại chính là để tránh một thất bại toàn diện và sự sụp đổ của chế độ cầm quyền. Có một điều chắc chắn: Washington đã coi lời đe dọa hạt nhân năm 2022 là nghiêm trọng. Và các Tổng thống Mỹ Biden cũng như Trump đều tuyên bố rằng họ không sẵn sàng mạo hiểm gây ra Chiến tranh thế giới thứ ba vì Ukraine.

Christoph B. Schiltz là phóng viên tại Brussels. Ông đưa tin về chính sách an ninh và quốc phòng của EU, chính sách di cư châu Âu, NATO và Áo.

Nguy cơ leo thang do các cuộc tấn công vào Nga? "Đó có thể là ranh giới đỏ"