Thanh Phúc / Trình bày: Hồng Toại 

Tháng Bảy, trên nhiều bản làng miền núi Nghệ An, những hoạt động tri ân người có công diễn ra theo cách gần gũi, thiết thực. Đó là bữa cơm do đoàn viên thanh niên tự tay làm tại nhà thương binh, là góp công sửa lại mái nhà cho thân nhân liệt sĩ, là những phần việc chỉnh trang nghĩa trang, đài tưởng niệm... Mỗi việc làm đều nối thêm nhịp giữa thế hệ hôm nay với những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

 

Cuối tháng Bảy, ngôi nhà của thương binh Lô Văn Chài ở bản Đức Thành, xã Mậu Thạch đông vui hơn thường ngày. Từ sáng sớm, đoàn viên thanh niên xã Mậu Thạch và các thành viên Đội Sinh viên tình nguyện 2617 đã có mặt để quét dọn nhà cửa, chuẩn bị thực phẩm, cùng gia đình nấu một bữa cơm ấm cúng. Gia đình ông Chài là một trong những hộ người có công có hoàn cảnh khó khăn của địa phương. Người cựu binh này từng tham gia Chiến dịch Mậu Thân, mang trong mình di chứng chất độc hóa học với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61%. Giữa bữa cơm, ông chậm rãi kể về những năm tháng chiến đấu, về lần bị thương và những đồng đội đã không trở về. Câu chuyện của người lính già không chỉ gợi lại ký ức chiến tranh, mà còn là lời nhắn gửi lớp trẻ về trách nhiệm gìn giữ, xây dựng quê hương trong thời bình.

Không chỉ có gia đình thương binh Lô Văn Chài, "Bữa cơm tri ân" còn được tổ chức tại nhà bà Hà Thị Duyệt ở bản Thạch Ngàn, thương binh hạng 4/4 có hoàn cảnh khó khăn. Hai bữa cơm, hai gia đình được lựa chọn từ những trường hợp người có công còn nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Bí thư Đoàn xã Lang Văn Vê cho biết, dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm nay, Đoàn xã phối hợp với Đội Sinh viên tình nguyện 2617 tổ chức 2 "Bữa cơm tri ân", trao 5 suất quà đến các gia đình chính sách, đồng thời hỗ trợ dọn dẹp nhà cửa, chỉnh trang khuôn viên tại các hộ người có công và tham gia vệ sinh, chăm sóc Nghĩa trang Liệt sĩ trên địa bàn.

"Điều chúng tôi mong muốn không chỉ là trao một phần quà hay chuẩn bị một bữa cơm, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để đoàn viên, thanh niên được đến gần hơn với các bác được nghe những câu chuyện về chiến tranh và hiểu hơn những hy sinh của thế hệ đi trước. Khi cùng quét dọn ngôi nhà, cùng chuẩn bị bữa cơm hay chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, các bạn trẻ cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của sự tri ân", anh Lang Văn Vê chia sẻ.

Vì thế, sau mỗi cuộc gặp, nhiều đoàn viên vẫn nán lại quét dọn sân vườn, sắp xếp lại nhà cửa hoặc tiếp tục tham gia các phần việc tại nghĩa trang liệt sĩ. Những hoạt động diễn ra trong tháng Bảy không tách rời nhau, mà cùng hướng đến một cách tri ân giản dị: Dành thời gian, công sức và sự sẻ chia cho những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc.

 

Tháng Bảy này, căn nhà của bà Nguyễn Thị Hai, vợ liệt sĩ Nguyễn Quốc Năm, ở thôn An Bình, xã Hoa Quân cũng rộn ràng hơn ngày thường khi cán bộ Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng các đoàn thể đến sửa lại mái nhà, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc bàn thờ liệt sĩ rồi cùng gia đình chuẩn bị một bữa cơm tri ân. Gần sáu mươi năm trước, khi người con đầu lòng còn chưa chào đời, liệt sĩ Nguyễn Quốc Năm lên đường nhập ngũ rồi anh dũng hy sinh. Từ đó đến nay, bà Nguyễn Thị Hai một mình nuôi con khôn lớn, chăm sóc mẹ chồng và gìn giữ những kỷ vật ít ỏi của người chồng đã ngã xuống vì Tổ quốc. Trong căn nhà đã gắn bó với bà suốt nhiều thập kỷ, bữa cơm tháng Bảy trở thành dịp để cán bộ địa phương, các đoàn thể và gia đình cùng ngồi lại, thăm hỏi, sẻ chia và nhắc nhớ về những người đã hy sinh.

Từ vài năm trở lại đây, nhiều địa phương miền núi đã lựa chọn cách tri ân gần gũi hơn với người có công. Thay vì chỉ tổ chức gặp mặt hay trao quà, cán bộ các đoàn thể, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ đến tận nhà, cùng chuẩn bị bữa cơm, cùng trò chuyện và dành thời gian với các gia đình chính sách. Điểm chung của những bữa cơm ấy không nằm ở mâm cơm đầy hay vơi mà ở cách các tổ chức đoàn thể lựa chọn đến tận gia đình, cùng làm việc, cùng trò chuyện và dành thời gian cho người có công. Sự quan tâm được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở những phần quà hay lời thăm hỏi.

Nếu những "Bữa cơm tri ân" tạo nên cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ, thì nhiều hoạt động khác trong tháng Bảy lại được thực hiện bằng những ngày công lao động và những chuyến thăm hỏi đến từng gia đình chính sách. Từ những công trình ghi dấu sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ đến những mái nhà của thương binh, bệnh binh, người có công, sự tri ân được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, gần gũi với đời sống.

Những ngày này, Đài tưởng niệm liệt sĩ Châu Đình được cán bộ, hội viên phụ nữ chung tay chăm sóc, chỉnh trang. Các chị em tổ chức tổng dọn vệ sinh khuôn viên, làm sạch khu vực tưởng niệm, đồng thời chỉnh trang tuyến đường xóm Đình Trung, góp phần giữ gìn cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp. Cùng với việc chăm sóc không gian tưởng niệm, các hội viên còn đến thăm, trao quà cho những mẹ, những người vợ liệt sĩ có hoàn cảnh khó khăn, đau ốm. Ở các thôn, bản, những phần việc tri ân cũng được các chi hội phụ nữ chủ động triển khai, từ hỗ trợ ngày công lao động đến thăm hỏi, động viên các gia đình chính sách.

 

Những phần việc lặng lẽ ấy cũng hiện diện ở Nghĩa trang Liệt sĩ Con Cuông, nơi màu áo xanh của đoàn viên, màu áo lính của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 335 cùng sinh viên tình nguyện Trường Đại học Vinh góp sức chăm sóc từng phần mộ. Họ cùng nhau phát quang cây cỏ, thu gom rác thải, quét dọn khuôn viên, lau chùi và sơn sửa các phần mộ. Những công việc tưởng như nhỏ bé nhưng góp phần giữ cho nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ luôn sạch đẹp, trang nghiêm.

Nếu việc chăm sóc nghĩa trang là cách gìn giữ ký ức về những người đã ngã xuống, thì những chuyến thăm hỏi đến từng gia đình thương binh, bệnh binh, người có công lại là sự quan tâm dành cho những người đang tiếp tục mang trên mình dấu tích của chiến tranh. Trong những ngày tháng Bảy, các đoàn công tác của xã Anh Sơn lần lượt đến thăm các gia đình thương binh, bệnh binh và người có công tại các thôn Phúc Sơn 2, Phúc Sơn 3, Phúc Sơn 4, Bãi Lim. Đó là thương binh hạng 1/4 Lê Hồng Lợi, người dù mang thương tật nặng vẫn nỗ lực phát triển kinh tế; thương binh Nguyễn Thị Hồng thường xuyên đau ốm, phải nằm một chỗ; thương binh Bùi Thị Vinh tuổi cao, sức yếu; hay bệnh binh Nguyễn Viết Thắng đang điều trị căn bệnh hiểm nghèo.

 

Những phần việc trong tháng Bảy có thể bắt đầu từ một bữa cơm, một ngày công dọn dẹp hay một chuyến thăm hỏi, nhưng phía sau đó là sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể với người có công. Ở nhiều bản làng miền núi, sự đồng hành ấy được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: Chăm lo các gia đình chính sách, gìn giữ những công trình ghi dấu sự hy sinh của các thế hệ đi trước và vun đắp truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" trong cộng đồng.

Những bữa cơm tháng Bảy nơi bản làng